Memedheu

Memedhe quhete toka
ku me ka renure koka,
ku me ka dashur mem' e ate,
ku me njeh dhe gur' i thate,
ku kam pasure shtepine,
ku kam njohur perendine,
stergjyshet ku kane qene
dhe varret qe kane vene,
ku jam rritur me therrime,
ku kam folur gjuhen time,
ku kam fis e ku kam fare,
ku kam qeshur ku kam qare,
ku rroj me gaz e me shprese,
ku kam deshire te vdese.

Fshati im

Maletė me gurė,
fushat me bar shumė,
aratė me grurė,
mė tutje njė lumė.

Fshati pėr karshi
me kish' e me varre,
rrotull ca shtėpi
tė vogėla fare.

Ujėtė tė ftohtė,
era pun' e madhe,
bilbili ia thotė,
gratė si sorrkadhe.

Burrat nėn hie,
lozin, kuvendojnė,
pika qė s'u bie,
se nga gratė rrojnė!

Gratė venė nd'arė,
dhe nė vreshta gratė,
gruaja korr barė,
punon dit' e natė.

Gratė nė tė shirė,
nė tė vjela gratė,
ikinė pa gdhirė,
kthenenė me natė.

Gruaja pėr burrė
digjetė nė diell,
punon es'rri kurrė
as ditėn e diel.

0 moj shqipėtarkė,
qė vet' e nget qetė,
edhe drek' e darkė
kthehesh e bėn vetė;

Moj e mjera grua,
C'e do burrė zinė
qė ftohet nė krua
dhe ti mban shtėpinė!.

Ku kemi lere

Ne c'vend kemi lere?
Ku na bejne ndere?
                --Ne Shqiperi.

Po njeriu vete,
cile do ne jete?
                --Do vend' e tij.

Ku i duket balta
m'e e embel se mjalta?
               --Ne vend te tij.

Ku munt te gezoje
dhe me nder te rroje?
              --Ne Shqiperi.

Perse te punoje
dhe te lakemoje?
              --Per vend' e tij.

      Besa-besė

Gjithė vendetė gėzojnė,
ti, Shqipėri, pse pushon?
Gjithė njerėzit kėndojnė,
ti, shqiptar, pse rėnkon?
Gjithė duanė lirinė
dhe pa tė njeriu s'rron;

ti, shqipėtar, Shqipėrinė
nė zgjedhė si e duron?

Zgjohuni, o shqipėtarė,
erdhi dita pėr liri!
Zini luftė me barbarė,
pėrpiqi pėr Shqipėri!

Tė krishter' e myslimanė,
tė tėrė njė sua kemi;
gegė, toskė, dibranė,
gjithė shqipėtarė jemi.

Mblidhuni te bėjmė benė,
tė gjithė dorė pėr dorė:
Tė duamė mėmėdhenė,
edhe malet me dėborė.

Qė ditėn qė u shkeli
robėria dhe gjer sot
nukė bėn mė bar Dhėmbeli
dhe Tomori qan me lot.

Male me krye nė qieli,
si duroni robėrinė?
Ju qė shihni drit' e diell,
pse s'ndrini dhe Shqipėrinė?

Ku janė vaftet e parė,
qė kini dhėnė yrnek?
Ku jini, o shqipėtarė,
pse s'dėgjohet njė dyfek?

Apo humbi trimėria,
apo s'doni mėmėdhenė?
A u shua Shqipėria,
qė ka pjellė Skėnderbenė?

Pse rrini lidhur me lak?
Pse shpėtoni vėnd' tuaj?
apo s'u mbeti mė gjak,
se e derdhtė pėr tė huaj?

Mirri pushkėtė nė duar
edhe bėni besa-besė:

Shqipėria do shpėtuar,
kokė turku tė mos mbese!

     Roberia

E dashura memedhe,
te dua dhe kshtu si je!
Po kur te te shoh te lire
do te te dua me mire.

Qani pyje, fusha, gure,
qani male me debore!
Shqiperia mbet e gjore
dhe nuke sheh drite kurre;
nje mjegull e keq’ e shkrete
e ka mbuluar perjete!

Nje gazep, nje erresire,
vetetit edhe gjemon!
Rrojme me zemer te ngrire,
nga frika kerkush s’gézon!
Njerzit kurre s’kendojne
dhe bilbilete vajtojne!

Qiameti, shkretetira!
Zogu vete ze folene,
njeriu le memedhene,
se mbreteron egersira!
Per Shqiperi desherojme
se ne vend te huaj rrojme.

Roberine si duron,
o moj Shqiperi e mjere?
Shpetove vende te tjere,
vete nen zgjedhe rron!
Shqipetare beni bene
te leftoni per atdhene.

E dashura memedhe,
te dua dhe keshtu si je!
Po kur te te shoh te lire,
do te te dua me mire!

----------------------------------------

Fabula

Bretkosa qė do te trashet sa njė ka

Bretkosa sa njė ve,
pa nje ka sa njė deve
dhe nakari nuk' e la,
desh tė trashet sa njė ka.
Kur vu kėtė gjė ndėr mėnd,
vate u shtri ndė njė vėnd
duke ngrėn e duke pirė,
qė tė fryhet sa mė mirė.
— Shihni, shihni, sa u rrita, —
thėrrit e thoshte pėrdita.
— Mos u mburr' e mos u mbaj, -
i thoshnė shoqet e saj.
— Shihni, nukė jam sa demi?
— Jo! — Shikoni. — Jo, tė themi.
— Pa shikoni kėtė bark
si tė kaut. — Jo, je lark! —
Bretkosa, nga marasi,
u fry, u fry gjersa plasi.
Shumė njerėz ndė kėtė botė
thone se janė te zote;
si bretkosa mendohen
mburren e lėvdohen.

Luani dhe miu

Nė kėtė botė sa rrojmė
njėri-tjetrin tė ndihmojmė:
i math, i vogėl, tė tėre ē'jemi,
pėr njėri-tjetrin nevojė kemi
nė kėtė jetė.
Pėr kėtė gjė tė vėrtetė
dy pėrralla do tė themi.
Njė mi kur doli nga dheu,
ndė thonj tė luanit ra;
po luani kur e pa,
zemėr tė madhe rrėfeu,
se minė tė gjall' e la.
Po dhe miu kur shpėtoi,
tė mirėn nuk' e harroi,
me tė tepėr ia pagoi.
Njė luan, njė egėrsirė,
pa tė mirė nga njė mi,
si s'e pandente njeri:
Nė njė pyll nė shkretėtirė,
i mjeri luan,
u zu me dhokan;
thėrret, bėrtet, qan me lot
se nga dhokani s'del dot,
q'e zuri nė kėmbė.
Po miu me dhėmbė,
ep e merr
sa e nxjerr;
hyn e del,
prish njė tel,
tė tėrė dhokanė
dhe shpėton luanė.
Fuqia dhe zemėrimi
s'mbarojnė ē'mbaron durimi.

Korbi dhe dhelpra

Tek njė lis sipėr nė majė
korbi qendroi te haje
nje cope djathe qe mbante
ne qeft. Kur nisi te hante,
shkon nje dhelper' e mallekuar,
se i ra ere djathe i vjeshtuar.
Deshiron ta haje vete;
«Mirėdita mik i vjetre,
bukurinė tėnde nuk e ha zog tjetre
me pende te bardhe; ne di te kendosh
permbi zogjte e tjere do te mbreterrosh"
Te tregoje zene zoti korb gerrhiti
dhe leshoi djathne po dhelpra ja priti
dhe korbit i tha:
«Ndėgjo, budalla:
ata qė lėvdojnė,
me gje te botės duan te rrojne.
Zot, kjo kėshillė qė tė rrefeva,
sot vlen me teper
se kjo cope e djathit qe te rrembeva"
Tha zonja dhelper
dhe iku me bisht perpjete.
Korb' i shkretė,
korb' i mjerė,
u turpėrua
dhe u betua
tė mos gėnjenet dhe tjeter here.


Ujku dhe qengji

M'i forti nc kėtė jetė,
punon dhe bėn si do vetė.
Njė qengj i majmė ahumė
pi ujė nė lumė.
Njė ujk u lėshua
dhe iu afėrua:
Uria e kish shtrėnguar
dhe kish dalė pėr tė gjuar.
— Pse trumbullon ujė?, — thotė gjakėtori,
se kur e pa gengji nga frika pėrmori.
— Zot' i math, — tha qengj' i ngratė, —
Ndėgjomė, jeta t'u ngjatė,
mos u zemėro,
tė lutem shiko.
Zot, lumi shkon poshtė, ti pi pėrmi mua
ujė tė kulluar,
— Jo! U trumbullua.
Pastaj kam ndėgjuar
qė mė ke sharė
njė vit mė parė.
— Zot, s'kesha lerė.
— Yt vėlla. — Po s'kam. — Tė tjerė,
yt at, qentė dhe baritė
rrin' e mė shajnė pėrditė,
nukė kam dyshim,
ndaj sot s'ke shpėtim,
se pėr kėtė shkak
dua tė marr gjak. —
Dhe u hodh e zuri,
ndė njė pyll e shpuri,
e mbyti, e ēqeu,
se kshtu i pėlqeu.

Lopa, dhia, delja dhe luani

Ndė kohė tė vjetėr,
njė lop' e njė dhi
dhe njė dele tjetėr
bėnė shoqėri
bashkė me luanė
dhe pėr gja tok vanė.
Njė ditė tė shtunė,
njė zorkadhe zunė
brėnda nė njė ferrė.
Luani, sakaqėherė,
e mori e ēau,
me thonj vet' e ndau.
Bėri katėr copa,
ashtu si desh lopa:
«Cop' e madhe, tha, pėr mua,
se jam luan dhe kshtu dua,
Cop' e dytė, besa-besė,
mė bie vetė nė pjesė,
doni, s'doni, do ta marr,
se sot s'jemi barabar.
Dhe kėtė copėn e tretė
jam i zoti e marr vptė,
si kam gjithnjė zakonė,
Cop' e katrėtė, pėr zonė,
imja qoftė, pa dyshim,
se jam trim.



Maēoku dhe miu plak

Tregojnė se njė maēok
ish i fortė sa s'kish shok,
kur dilte tė gjatonte,
asnjė mi nuk' i shpėtonte,
minjt' e gjorė desh u shuan,
ca tė pakėt qė shpėtuan,
nė vrimė rrinė tė tėrė
nga frika se mos i zėrė,
maēi pėrgjon nat' e ditė,
po s'dalin nga vrima rnitė,
rrinė ndėnė prak.
Po pėr kėtė shkak,
maēi, njė mėngjes,
shtiret sikur vdes
dhe nė njė litar
nga kėmbėt u var,
as tundet, as flet,
mitė, me tė parė,
pandejnė vėrtet
se. maēokn' e kanė vrarė,
Nė dhomė, guxojnė
qasen mengadale,
nga gazi kėndojnė
dhe kėrcejnė valle,
i vdekuri qeshi,
(u ngjall si Lazari)
dhe ra nga litari,
zuri minj sa deshi,
ata qė shpėtuan
me vrap u larguan.
«Tekdo qė tė vini,
thosh maēi me vete,
shpėtim nukė kini
se di marifete,
di tė them tė rreme,
di tė bėj llagėme.»-
Maēi njė tė diel.
U lye me miell.
Minjtė kėtė dhunė,
Nuk' e kupėtuan
dhe ju afruan,
njė nga njė u zunė.
Njė mi plak me mėnd,
i ditur, i vuar,
s'u qas n'atė vėnd:
«Tė kam kupėtuar,
dhe miell nė ke
s'tė bie nė duar
se tė di kush je
sot s'mė gėnjen dot, s'mė qesh
dhe thes me miell tė jesh,
nuk qasem, mos ki shpresė.»
Tha miku dhe iku.
Armikut, kush s'i vė besė,
shpėton nga rreziku.
                C

Kur jeshmė tė vegjėl, si moll' e pabėrė,
putheshim ngaherė, ditėnė tė tėrė;
vij e tė kėrkojė, vij e tė thėrresė,
losnim tė dy bashkė, rronim me njė shpresė.
Mba mend sa tė desha, mba mend sa mė deshe?
Mba mend si mė thoshe e vogėl kur jeshe?
Tani qė jam burrė, tani q'u madhove,
dashurin' e parė pse vall' e harrove?
Tani q'u poq molla, e hanė tė tjerė,
mikn' e djalėrisė s'e qas as nė derė!
Po, si dallėndyshja vete nė vend tjetėr
dhe kthehctf.' prapė nė fole tė vjetėr,
Ashtu zėmra jote mundet tė kujtojė
mikn' e djaleris dhe prapė ta dojė.

             D

    Digjem, pėrvėlohem
    se tė dua shumė,
    ditėnė mendohem,
    natėn rri pa gjume

    Lulete tė dilnin,
    mike, sa tė dua,
    kėtu do tė vinin
    tė qajnė me mua.

    Zogjtė tė dėgjonin,
    do t'mė rrinin prane
    dhe do tė kėndonin,
    tė harroj sevdanė.

    Asnjeri ne jetė
    plagėn s'ma shėron,
    pėrveē mikja vetė,
    qe vjen e lėndon!

                   E

Bukuria jote, leshėrat e tua
posi pėndė korbi, tė gjata
mbi thua,ballėtė si diell,
faqetė si mollė,qafa jot' e gjatė,
mesi yt i hollė,sisėtė  si  shegė,
dhėmbėt si thėlpėnjė,buzėt si
burbuqe, sytė si gėshtėnjė,
dora si dėborė, fjala jote mjaltė,
kurmi yt i derdhur, shtati yt i naltė;
gjithė mė kėnaqin, tė tėra t'i dua,
po zėmėra jote u bė gur pėr mua!

                F

    E mban mėnd, moj Marė,
    dashurin' e parė?
    Njeri nuk e gjegji,
    se jeshmė te vegji.

    Unė pa ty s'rrojė,
    vij' e tė kėrkojė;
    tl pa mua s'rroje,
    vij' e me kėrkoje.

    Nė lule me erė
    putheshim ngahere,
    dhe si burr' e grua
    losnim nėnė ftua.

    Njė ditė, tė dyza
    losnim mbylla-syza:
    U fshyem pa dukur
    nė ferra,  nė gurė,
    u fshehm' kaqė bukur,
    Sa s'ugjendm'dot kurrė...

                 G

    0 moj lulja manushaqe,
    ndėgjo dashurinė ē'thotė:
    Tė lozėm faqe pėr faqe,
    Tė na pėrzienė lotė.

          I

    Pika-pika bie shiu
    dhe dėbora flokė-flokė,
    vetėtin e fryn veriu,
    breshėri kėrcet mi tokė!

    Le tė fryjė er' e ftohtė,
    s'ka ē'mė bėn dimėri mua:
    Dashuria mė mban ngrohtė,
    se pushtoj atė qė dua.

    Kur fryn era me tallas,
    kur bie dėbor' e shi,
    sa flė njeriu me gas,
    kur ka mikenė nė gji!
     Dashuria

         A
Do tė lėvdoj  dashurinė
barabar me perėndinė,
se dashuri e vėrtetė,
na mban tė gjallė nė jetė.

S'e kam parė perėndinė,
shoh ngaherė dashunnė;
dashuria mbretėron,
se njeriu pa tė s'rron.
Cinė tė besoj taninė,
perėndin' a dashurinė?
Perėndi nė kėte jetė
ėshtė dashuria vetė.
                Vaje

Qė ditėn qė vdiqe, qė kur s'tė kam parė,
lotet qė kam derdhur s'mė janė dhe tharė!
Shumė vjet u bėnė, sot u mbushėn dhjetė,
qė kur mė ke lėnė dhe s'tė shoh nė jetė!
Nė ē'kopshte me lule ke qėndruar vallė?
S'tė vjen keq pėr mua? S'te vjen mall pėr djalė?
0 ėngjėll i bukur, mos mėno nė botė,
kthehu tė tė shomė, tė na mbeten lotė.
S'rrojmė dot pa tynė, ti si rron pa neve?
Motemot qė rrojtėm bashkė, s'mė urreve.
Atje. tek rri janė qipariz' e varre. ..
Kthehu tė tė shomė, mos na le pėr fare!
Mos na le tė gjorė, me zemėr tė ngrirė,
kthehu tė gėzohesh kur tė shoē tėt birė;
E ke lenė foshnje, tani u bė burrė,
s'arrite ta rritje, s'tė ka parė kurrė!
Pėr ty shumė herė ēoē do tė mė thotė.
po s'mund t'i pėrgjigjem, se mė mbytin lotė:
Kthej kokėn mėnjanė dhe vėshtroj pėrpjetė,
duke psherėtitur te zot' i vėrtetė.
0 zot i vėrtetė, s't'erdhi keq pėr djalė,
kur i more mėmėn dhe mė le tė gjallė?
Tė mė keshe marrė, do tė qe mė mirė
dhe tė rronte mėma, tė rriste tė birė.
Me se rrojnė foshnjat? Ē'i rrit ēilimitė?
Dashuria e mėmės dhe pėrkėdhelitė.
0 zot, tė jam falė, mos mė le tė mjerė,
dėrgom' Evgjeninė ta shoh dhe njė herė!
«Pse s'kuvėndon mirė, more punėbardhė,
cili vdiq njėherė dhe prapė ka ardhė?
Gjith' humbasėn gruan, mėmėn e babanė,
po ata qė mbetėn si ti nukė qanė:
tė vdekurin lotėt s'e bien nė jetė,
po lutu dhe falu tė rriē djalėn vetė.
Doje drit, o qiell, more dritėn time
dhe mė mbushe jetėn plot me hidhėrime!
Tani rroj pa shpresė, ndaj s'dua tė rroj,
se dhe perendine tani s'e besoj!

          I I

Diten c vitit tė parė
U be qiameti i math:
nga dėbora qė ka rarė
faqez e dheut u zbarth.
Cingėrim'  errėsirė,
jashtė veriu pėllet,
bie bor' e breshėrirė
dheu duketė, si. det!
Ėshtė natė, nat' e zisė,
Vetėtit edhe gjėmon,
njė ėngjėll i perėndisė
dergjet sėmur'  e rėnkon!

Ka tri dit' qė po mundohet
dhe me vdekjpn qėrton,
po vdekja s'do tė mėrgonet
se shpirtin e saj kėrkon!
Perėndi, lėmė tė gjallė,
po lutetė mėm' e mjerė,
tė mund tė rrit kėtė djalė,
s'ka njė javė qė ka lerė.
Kush do ta marrė ta rrisė?
Jetim qysh do tė rrojė?
Kush do t'i japė tė pijė,
si unė kush do ta dojė?
Kush do ta dojė Stefanė?
Mė ndje, o zot i vėrtetė.
se Stefani ka babanė
dhe do ta rritijė vetė.
Fyell' i bariut

Bariu, shokė, bariu,
kur gjėmon e fryn veriu,
ėshtė pėrjashta fatziu,
e rreh breshėri dhe shiu!
Barinė, shokė, barinė,
mos e harroni fatzine,
se lė gruan e shtėpinė
t'u kullosė bagėtinė.
kullotni, moj bagėti,
                      ti, ti, ti. . .
Kullotni, biro, kullotni,
kur tė vdes te me kujtoni,
Ndjesė pastė! — tė mė thoni.

Shikoni barin' e gjore:
nė diell a nė dėborė,
bariu me shkop nė dorė
ruan deshtė me kėmborė.
Vėshtronje barinė mirė,
me tė ngrėn' e me tė pirė,
t'u marrė dhėntė pa gdhirė,
t'i kullosė me dėshirė,
tė rrijė bashkė me to,
                    to, to, to.
Hani, moj bagėti, hani,
kur tė vdes do tė mė qani,
pėr mua zi do te mbani!


                  Besa-besė

            Gjithė vendetė gėzojnė,
            ti, Shqipėri, pse pushon?
            Gjithė njerėzit kėndojnė,
            ti, shqiptar, pse rėnkon?
            Gjithė duanė lirinė
            dhe pa tė njeriu s'rron;

            ti, shqipėtar, Shqipėrinė
            nė zgjedhė si e duron?

            Zgjohuni, o shqipėtarė,
            erdhi dita pėr liri!
            Zini luftė me barbarė,
            pėrpiqi pėr Shqipėri!

            Tė krishter' e myslimanė,
            tė tėrė njė sua kemi;
            gegė, toskė, dibranė,
            gjithė shqipėtarė jemi.

            Mblidhuni te bėjmė benė,
            tė gjithė dorė pėr dorė:
            Tė duamė mėmėdhenė,
            edhe malet me dėborė.

            Qė ditėn qė u shkeli
            robėria dhe gjer sot
            nukė bėn mė bar Dhėmbeli
            dhe Tomori qan me lot.

            Male me krye nė qieli,
            si duroni robėrinė?
            Ju qė shihni drit' e diell,
            pse s'ndrini dhe Shqipėrinė?

            Ku janė vaftet e parė,
            qė kini dhėnė yrnek?
            Ku jini, o shqipėtarė,
            pse s'dėgjohet njė dyfek?

            Apo humbi trimėria,
            apo s'doni mėmėdhenė?
            A u shua Shqipėria,
            qė ka pjellė Skėnderbenė?

            Pse rrini lidhur me lak?
            Pse shpėtoni vėnd' tuaj?
            apo s'u mbeti mė gjak,
            se e derdhtė pėr tė huaj?

            Mirri pushkėtė nė duar
            edhe bėni besa-besė:

            Shqipėria do shpėtuar,
            kokė turku tė mos mbese!




                  Korriku*)

            Na erdhi korriku prapė,
            me grurė tė ri, me vapė.
            Mirė q'erdhr, o korrik,
            gjithė bota tė ka mik,
            tė duanė varfėria,
            se s'vdes njeri nga uria.
            Korriku, si flak' e drizit,
            na ngroh palcėn e kurrizit.
            0 korrik, o faqezjarr,
            gjithė lule, gjithė bar,
            dhe me pemė barrė-barrė,
            s'dimė ē'tė hamė mė parė.
            Nė korrik piqen me radhė
            pjeshkė, mollė, thanė, dardhė;
            kur afrohet korriku,
            zė tė piqetė dhe fiku.
            Nga gjithė pemėt e tjera,
            fiku na mbiftė te dera,
            se gjersa ka shporta fiq,
            gjithė bota janė miq...
            Me shpresė tė kėtij muaj,
            punėtor, puno e vuaj,
            tė punojmė qė tė gjithė,
            tė mos mbetemi pa drithė,
            se nė kėtė muaj zoti
            na kėrren nga tėrė moti.
            Ata qė kanė punuar,
            nė kornk janė tė gėzuar,
            Se nė kėtė deli muaj
            nuk ka lėmė pa duaj.
            Vjen korriku, punėtorė,
            mirrni drapėrin nė dorė,
            tė korrij kush ka punuar,
            kush ka mbjell' e ka lėruar.
            Dilni, dilni nėpėr ara
            e shihni, ē'ka bėrė fara:
            shikoni njė koqe gruri,
            se sa koqe, grurė pruri.
            Shikoni kallinjt' e verdhė,
            nė korrik duhenė mbledhė.
            Shihni, shihni kur fryn era,
            kallinjtė, lozin si shqerra;
            me diell, kur fryn veriu,
            si floriri ndrit kalliu,
            fusha, ara, palė-palė,
            duken si deti me valė.
            Fush' e gjatė, fush' e gjerė,
            pse mė bėn tė qaj ngaherė?!
            Me djersėn e varfėrisė
            gjith' arat e Shqipėrisė
            vaditen, e gjė s'kėrrejnė,
            se tė huajt' i rrėmbejnė!
            Shqipėtari, dėm e kotė,
            punon gjithnjė pėr botė;
            arat qė mbjell, ngaherė
            vjen' e i korrin tė tjerė!
            0 korrik, o faqezjarr,
            je dukur dhe luftėtar:
            nė Francė, kush nuk e di,
            u ngre vėndi pėr liri;
            nė korik lufta u zu,
            u bė gjaku gjer nė gju...
            kryengritjet q'u bėnė,
            prej korriku janė zėnė;
            se zjarrė qė ndez korriku,
            nuk' e shuan dot armiku;
            se dielli ėshtė i ngrohtė,
            ndez gjakun nė gjithė botė.
            Gjaku i trimit vėrtetė
            pėr liri ndizetė vetė,
            gjaku yt, o shqipėtar,
            s'tė ndizet as nė behar!
            Tė ndeztė vap' e korrikut,
            t'i biesh nė kok' armikut!


Trim i Shqiperise

Kush ka qene trim nje here?
Aleksandr’ i Math i vjere,
Pirrua me shoke te tjere
ne Shqiperi kane lere,
Po nga te gjithe m’i zoti, –
Skenderbeu Kastrioti.
0 mbret i dashur, ku je?
Ku je, more Skenderbe?
Si duron ti nene dhe?
Nuke te vjen keq per ne?
Qe ditdné, qé 'na le,
vendi yn’ u be raje’)...
Te lutemi dit’ e nate,
n’ate jete ku ke vate,
dergona shprese e urate
te mos rrojeme si grate...
Te ngrihemi te leftojme,
Turqit ti debojme,
Shqiperine ta shpetojme
Dhe lir' e me nder te rrojme.
Varferia dhe liria

Jam i varfėr, po i lire,
ndaj  mė pėlqen  varfėria;
kush do tė rrojė mė mirė,
s'urdhėron dot veten e tia.
Mbreti, sikur tė mė thotė:
«Hajde nė pallat me mua,
tė gėzosh dhe ti nė botė^,
do t'i them: «Zot, nukė dua;
pėr tė ngrėn' e pėr tė pirė
nukė mund tė shes lirinė;
i varferi rron mė mirė
s'ai qė do madhėrinė.
S'mė duhet ergjėndi mua,
dua lirine dhe ndere,
dua te bej si te dua,
jo si te duan te tjere.
Kush mund e ben si do vete,
ben si thote Perendia,
nuke ka ne kete jete
gje m'e vyer se liria.
    Shqipetar!

Shqiperin' e mori turku,
                        i vu zjarr!

Shqipetar, mos rri, po duku,
                        shqipetar!

Mjaft punove per te tjere,
                        o fatkeq!
Kujto vendin tek ke lere
                    dhe tek heq.

Te ka bere perendia
                    luftetar,
si s'te lodhi roberia,
                shqipetar!

Erdhi dita te ngresh koke,
                        te kerkosh
lirine, bashke me shoke
                    te leftosh!

Mos beni si keni bere
                gjer me dje,
por te leftoni te tere
                per Atdhe.

Peseqind vjet kemi rruar
                        me pahir,
Lidhure me kemn' e duar
                    me zinxhir!...

Myslyman' e te krishtere
                        jemi keq!
Te ngrihemi qe te tere,
                    djem e pleq!

Te ngrihemi te deftojme
                       trimeri;
ja te vdesim ja te rrojme
                       per liri!

O moj Shqiperiz' e dashur,
                      memedhe,
Te shoh me buze te plasur,
                      si me sheh.

U shkretove anembane,
                     Shqiperi,
se shqiptaret s'kane
                    dashuri.

Gjithe djemte qe ke qare
                    dhe mban zi,
per Morene jane vrare,
                    per Turqi!

Zhvish rrobat e roberise,
                    memedhe,
vish armet e trimerise
                    se ke ne!


                  Kurbeti

            Mitrua, kur u martua
            ndėnji njė muaj me grua!
            Erdhi dita pėr tė ndare
            dhe u ndanė duke qarė!
            Gruaja qėnkej me barrė
            dhe kur polli, bėri djalė.
            Po Mitrua ku ish vallė?
            Motėmot qė qe larguar,
            njė kartė s'i kish dėrguar!
            Ku t'i shkruaj mėm' e mjerė
            pėr djalėnė qė kish lerė?
            Tri vjet, katėr, dhjetė shkuan!
            Mitrua harroi gruan!
            E varfėra se ē'pėsoi,
            tė ritė vetėm e shkoi.
            Ē'e deshi tė tillė burrė,
            qė s'e pati pranė kurrė!
            Gjith' bota ven' e vinė,
            Mitrua harroi shtėpinė,
            nuk e di qė ka dhe djalė!
            Rron a ka vdekur vallė?
            Kėto thosh grua e mjerė,
            po burrit i mbajti nderė.
            E zeza grua se ē'hoqi!
            Humbi shpresėn tek i shoqi:

            kur pa ngrėn' e kur pa pirė,
            punoi e rriti tė birė.
            Kurbeti, shokė, kurbeti,
            kush vate e nukė mbeti?
            Mitrua zuri Misirė,
            po puna s'i vinte mirė.
            Qysh tė vejė puna mbarė
            pėr tė zeztė shqipėtarė?
            Shkretojėnė mėmėdhenė,
            tek perndon dielli venė!
            Ku vini, more tė mjerė,
            se sot s'ėsht' si njėherė, —
            qysh vini nė vend tė huaj,
            kur s'dini as gjuhnė tuaj?
            Lum kush rron nė vend tė tij
            me qe, me dhėn e me dhi.
            Mos u ndani nga shtėpia,
            tė mos mpshojė1) perėndia,
            se perėndia, kur mpshon,
            gjynaqarėt i mundon.
            Puna nukė ka tė sharė,
            po punoi vetė n'arė,
            zini ēapėn e hostenė
            dhe parmėndėn qė ēan dhenė.
            Nga fėmia mos u ndani,
            po punoni qė tė hani;

            Grurėtė qė bėni vetė,
            u harrin pėr kėtė jetė.
            Me zakonetė qė kini,
            kurbenė duhet ta lini,
            tė nderēim jini, tė zotė,
            po nderi sot s'ka te shkuar,
            e drejta nė kėtė botė
            ėshtė fare shtrėmbėruar...

            Nė kurbet venė tė tjerė,
            ata qė s'duanė nderė,
            se zakonet u ndėrruan;
            burri qė fiton, shet gruan,
            burratė rrojnė nga gra!...
            Po pėr Mitro shqipctare
            kėto zakone tė ra
            nuk i dukeshin mbarė.
            Ndaj hoqi e voi shumė,
            kur pa buk' e kur pa gjumė,
            rrahu Misirė tė tėrė,
            nukė la punė pa bėrė,
            gjithė jetėn nen' urdhėr,
            qeseja si kokė hudhėr,
            E shoqja e kish qarė,
            njėzet vjet qė s'e kish parė!
            Dhe nė mos e paftė kurrė,
            djali u rrit, u bė burrė,
            mėmėn do ta mbajė mirė
            me tė ngrėn' e me tė pirė.
            Pas njėzet vjet, nga kursimi,
            Mitros iu shtua fitimi,
            solli ndėr mėnd Shqipėrinė
            gruan e tij dhe shtėpinė;
            psherėtiti zėmėr' e tij
            dhe qau si ēilimi;
            Dhe te nesėrmet, ndaj tė gdhirė,
            Mitrua e la Misirė.
            Ta kish ditur, kur ish ndarė
            qė la gruan me barrė,
            mbase kish ikur mė parė.
            Shtatė dit' e shtatė net
            bėri Mitrua nė det;
            mbaroi udhėn e gjatė
            dhe vate nė fshat me natė.
            Ne shtėpi u afėrua,
            Ndėnji pak e u mendua,
            dhe me vete tė tij thosh:
            «Nė gjeēa shtėpinė bosh?
            Nė mos e gjeēa tė gjallė
            Gruanė!» Me kėto fjalė
            Shikon shtėpinė me dritė
            edhe vate nė fėngjitė1)
            tė shojė kush ėshtė brėnda,
            t'i pėrgjojė ja ka ėnda.
            Djali kuvėndon me mėmė;

            «Pse qan, i thosh, kur ke mua?
            Ē'kanė shkuarė t'i lėmė
            dhe duajmė si tė dua.
            — Tė dua, thosh mėm' e mjerė,
            me shpresė tėnde kam rruar,
            nga ti harrova qederė,
            dhe gjith'ato qė kam vuar,
            dhe sot rroj me shpresė tėnde"

            Kur gjegji kėto kuvėnde,
            Mitrua ngriu nė fėngjitė.
            Fatziu, ē'vuri nėr mėnde!
            Vuri syn' e pa nė dritė,
            pa njė trim tė ri me gruan!
            Mėndja ju turbullua!
            Mitrua kujton Misirė,
            sheh vetėhenė me brirė!?...
            0 Mitro, mendoju mirė,
            mėma pėrkėdhel tė birė,
            nukė tė ka turpėruar,
            se me nder tė madh ka rruar!
            Ē'mendohesh, more fatzi!
            Hyrė brėnda nė shtėpi
            dhe merr djalėnė nė gji.
            «0bobo! sytė ē'mė panė!
            Tha Mitrua si i marrė.
            Pashė gruan me jaranė,
            po tani do t'ju bėj varrė!
            Do t'u bie me kobure,
            t'i lėshoj nė shesh shondure.1)
            Mua tė mė vėnė brirė!»
            Tha, dhe goditi te bire!
            Meme e zeze ulėriti,
            pushtoi djalėn dhe briti,
            po Mitrua nuk priti,
            pushka krisi dhe njė herė,
            ra pėrmbys dhe mėm' e mjerė!2)

                             

1) pa shpirt, pa jetė
2) Ėshtė ndėr baladat mė prokėse, jo vetėm tė Ēajupit, por tė gjithė letėrsisė sonė
tė traditės. Motivi i fatkeqėsive qė sillte kurbeti nė jetėn shqiptare endej nė krijimtarinė popullore, sidomos tė krahinės sė Zagorisė. Poeti, mbi bazėn e kėtij motivi, krijon njė poemė tė bukur, me tone tė theksuara dramatike. Toni rrėfimtar i saj krijon njė pėrfytyrim tė gjallė pėr heronjtė dhe mentalitetin e kohės. Fundi tragjik i personazheve vjen si njė pikė kulmore me njė ngjyrim emocional drithėrues.Poeti e pėrjeton thellė tragjedinė qė do tė ndodhė,prandaj nė njė ēast tė mprehtė ndėrhyn, kėrkon t'i hapė sytė personazhit tė tronditur, por ėshtė i pafuqishėm tė parandalojė veprimin fatal. Mitroja do tė shkojė drejt kėtij veprimi, sepse nuk mund tė pėrfytyrohet kjo figurė jashtė gjithė mentalitetit tė kohės dhe tragjedisė qė sillte pėr njeriun largimi jashtė atdheut. Prandaj  fryma realiste vjen nė kėtė poemė mė e fuqishme se nė gjithė krijimet e tjera poetike tė Ēajupit.
      Baba Tomori

Baba-Tomor, kish’ e Shqiperise,
mal i larte, fron i perendise,
tek ti vinin njerezit qe moti
per te msuar se c’urdheron zoti...
Tek te lutem dhe u duk’ e qare
te msoj q’thot dhe per shqipetare.
Kane qene trima te levduar
dhe ne lufte s’jane turperuar,
qene trima dhé memedhetare,
besa, feja s’i kishne dhe ndare,
Shkonin jeten me pucke ne dore,
Donin shqipen, s’qene tradhetore,
lulezonte gjithe Shqiperia,
s’e s’kish shkelur si sot roberia,
gra e burra donin Shqiperine,
djem e cupa kendonin Lirine.
Sot qysh gjendet komb’ i Shqiperise!
I permbysur nga zgjedh’ e Turqise,
shqipetaret, si dhe bagetia,
zbathur, zhveshur vdesen nga uria!
Shqipetaret? Sot s’ka shqipetare,
turku, greku na kane perndare!
Prifti, hoxha, kisha dhe xhamia,
Na genjejne... U prish Shqiperia...
Mal i larte, me krye ne diell,
fron i zotit q’eshte mbret ne qiell,
Baba Tomor, o mal’ i uruar,
c’kane ngjare, gjithe c’kane shkuar,
i di vete, s’dubet te t’i themi;
C’do te ngjajne, te lutem rrefemi,
Sot e tutje, c’thote perendia?
Do te heqe shume Shqiperia?
cfaj ka bere, c’gjynahe paguan?
Nga Turqia te tere shpetuan:
Greku, serbi, velau, bullgari,
nene zgjedhe mbeti shqipetari
cthote zoti per kombine tone,
do ta lere pene sulltan qene?
Na shkretoi, na preu, na griu,
na c’nderoi dhe gjakne na piu,
na mundoi, shpirtin na nxori!!1
Fshiu lotet dhe me tha Tomori:

0 shqipetaret e gjore,
Ndegjoni Baba-Tomore:
Kombi tuaj s’vete mbare
se beset u kane ndare.

Besa e bashkon njérine:
Ju pse e ndani perendine?

Si ungjilli dhe kurani:
nuke na dihete fundi;
me qiejte mos u mbani
se nuke mbahen gjikundi.
Te krishter’ e myslimane
gjithe nje perendi kane;
ini nje gjak, mor te ngere,
se nde nje vend kini lere.
Ini gjithe shqipetare,
s’ini greker a tartare,
hiqni dore nga rreziku,
shihi se c’punon armiku
i pabesi dhe i ligu.

Mblidhuni te béni bene,
te kujtoni Skenderbene,
te duani Memedhene,
te mos e lini te shkrete...
Ngrihi ta shpetoni vete,
se u ndin zot’ i vertete,
mos e peshoni Turqine,
mos e besoni Morene
te duani perendine;
te duani Memedhene
Erdhi dita te leftojme
per lirin’ e Shqiperise;
ja te vdesim, ja te rrojme
si burrat’ e trimerise.
   Kopshti i dashurise

    0 pėllumb' i shkruar,
    do t'tė marr nė duar
    dhe duke kėnduar
    gjetkė do t'tė shpie:

    Nė njė vend t'uruar
    dhe tė lulėzuar,
    nė uj'tė kulluar
    edhe nėn hie;

    Afėr tek njė lumė
    ku ka lule shumė,
    tė biem nė gjumė,
    hena tė na ndrijė;

    Yjtė tė shikojnė,
    zogjtė tė kėndojnė
    edhe tė na zgjojnė
    dita kur tė vijė.

    Pa ngrėn' e pa pirė
    s'mbetemi, moj Mirė,
    se u'ndaj tė gdhirė
    dėrgoj e na sjellin:

    Qumėshtė tė dhirė
    dhe djathė tė mirė
    pa uj' e pa hirrė,
    dhe rrush kur tė vjehn;

    Ngjalė nga Janina,
    mjaltė nga Kanlna,
    verė nga Voshtina
    ujė nga Sopoti;

    Mollė nga Horia,
    mish nga dhėnt' e mia,
    desh nga Labėrla, —
    na e faltė zoti'



           ATDHEU DHE DASHURIA

            Vitua nje pun' e madhe,
            e bukur si sorkadhe,
            nga gjithe shoqet shquan
            dhe gjithe trimat e duan.
            Per te tille bukuri
            kush nuke ka dashuri?

            Nje dite qe vij ne krua,
            duke ecure mbi thua,
            poqi njč turk, trim te marre
            tjeter here s’e kish pare.
            Rrobate qe kish, i ndrinin
            dhe armet i vetetinin!
            Kur shtiu syt’ e e pa:
            «Vito, te dua! i tha.
            Vito, do te te marr grua!»
            Uitua u turperua,
            po me shum’ u hidherua
            dhe iu pergjegj: «S’je per mua,
            se u’nje tjetere dua,
            jemi nje bes’ e nje sua;
            po merre fjalene prape
            dhe shko ketej me vrape!»
            – Kush eshte me trim se mua,
            qe do te te marre grua?
            – Ai qe jam vluare (fejuar)
            dhe per te martuare;
            eshte trim’ sa s’gjendete,
            i mire sa s’benete;
            ish vet’ i trete vella,
            kush ka qene si ata?
            Trima sa s’i zinte plumbi,
            njeri vdiq, i dyti humbi.
            Jorgjin e la perendia
            shprese per memen e tia;
            eshte i vetem e jetim,
            i dashur’ i shpirtit tim,
            dhe nga te tere me trim,
            perdor pallen e hanxhare,
            eshte i zoti te me marre!
            Ndaj, té lutem, mos me nga,
            te mos biesh ne hata,
            se shejtani pune s’ka!»

            Turku me te tilla fjale,
            qiti te shkretene palle,
            nga inati u verdhua
            dhe thirri posi dragua:
            «N’eshte m’i zoti nga une,
            le te me dale ketune,
            ne me munte, besa-bese.
            Burri yt po le te jete,
            n’e dergofsha n’ate jete,
            dije, do te te marr vete!»
            Vitua shum’u frikua,
            lot i vinine si krua,
            dhe me shtepi, duke qare,
            rrefeu q’i kishte ngjave.
            Po Jorgji, kur e degjoi,
            veshi armete dhe shkoi,
            u ngjit malite perpjete
            ashtu si ngjitene rete,
            dhe me zi te madh si shkembi
            po therret, sa tundet vendi:
            «Kush esht’ ai q’u levdua,
            qe do te mundet me mua?»
            Me ze te math, si gjemimi,
            iu pergjegj ahere trimi.”)
            «Une jam ai qe shtie
            dhe plumbi dem nuk bie.
            U’ jam ai qe kam vrare
            bejlere dhe pashallare,
            dhe kaure, mije vete,
            kam derguar n’ate jete!
            Dhe do te trembem tani
            nga nje fusharak si ti?
            Tani do ta shoq dhe vete
            kush eshte trim i vertete...
            Keto thosh turku dhe vinte,
            po dhe Jorgua e printe;
            hodhi armété perdheze
            dhe zuri te sgjeshe brezč,
            qe kish qepur Vitua vete,
            Si fustan e fermelete.
            Kur e kujtoi, u shemb,
            mos pandehni se u tremb,
            beri kryqn’ e fshiu lote:
            «Jam azer!» hidhet e thote,
            edhe me dore nje thike
            ju vcrsul turkut pa frike.
            Trimi rrembeu hanxhare
            dhe po hidhej si i marre,
            Fryjti era, nga rrembimi
            leshon flokatene trimi,
            Atje ku qe afčruar,
            me gjoks hapet leshetuar,
            ju duk, ne gryke te tij,
            varture nje hajmali.
            Jorgji, kur pa najmaline,
            syte permbi te i ngrine.
            Dale, tha, ashtu me rruash,
            pa leftojme kur tč duash,
            po, ne beson perendine,
            kush ta fali hajmaline?
            – Nenia ne foshnjeri
            ma vari per mbaresi,
            po c’te duhet kjo pune?
            – Nje te tille kam dhe une!
            Shiko! Nena ma ka fale
            dhe mua, kur jesha djale!
            Te dy trimat hapne gjite
            dhe shikonin hajmalite
            qepur me pe te florinjte,
            si njera, si tjetera,
            te dya te vjetera;
            pérbrenda, pshelur') me karte,
            '(mbeshtjelle)
            gjetén nga nje kryq te arte!
            Mbeten te mahniture
            dhe si te goditure!
            te tille pune, kur pane,
            u pushtuan dhe rane,
            Dhe te dy nje fjale thane:
            «Te kam vella, mor i mjere,
            nga njč bark paskemi lere!
            Jemi nje fis e n,je fare,
            jemi te dy shqipetare,
            po besa na paska ndaré,
            Sa na beri pér tč vrare!
            Sot qii dime vetčhene,
            duhet te bejme bene
            te duam memedhene.
            Tani te marreme male,
            te leftojme per lirine,
            te mos kthehemi te gjalle
            pa shpetuar Shqiperine!
            Tani Viton ta harrojme,
            me Turqine te leftojme,
            ta dergojme nga ka ardhe,
            te shome dite te bardhe.»

  Naim Frasheri

Vdiq Naimi, vdiq Naimi,
moj e mjera Shqiperi!
Mendjelarti, zemertrimi,
vjershetori si ai!

Vdiq Naimi, po vajtoni
shqipetarka, shqipetare!
Naimne kur ta kujtoni,
mos pushoni duke qare!
..................................

Vdiq Naimi, gjithč thone,
qani turq, qani kaure!
Bilbil’ i gjuhese tone
s’do te degjohet me kurre!

Vdiq Naimi, qe kendoi
trimerine, Skenderbene,
vdiq Naimi, qe levdoi
dhe nderoi memedhene!

Vdiq Naimi, po c’te gjeti,
o moj Shqiperi e mjere!
Vdiq Naimi, po kush mbeti?
Si Naimi s’ka te tjeve.

Vdiq Naimi! Vdekj’ e shkrete,
pse more te tille burre?
I ndrite shpirti per jete,
mos i vdekte nami kurre!
    Sulltani

Jam sulltan, mbret i vertete,
shok té tjere s’kam ne jete;
gjaketor e zemerderr,
nga frika me bejne nder!
Dola nga fund’ i Azise
si rrebesh’ i perendise:
Vrava, preva e shkretova,
boten me gjak e mbulova!’)
Kur zotova Anadolle,
erdha mora dhe Stambolle,
njerezit i shkova ne thike,
dhe, kush mbeti, rron me frike!...
Jam i keq si egersire,
te urtet jane te mire,
dua te quhem i marre,
po puna te veje bare.
Thera greker e bullgare,
thera ermenet e mjere,
thera sa munda te tjere!
Egersire si ariu,
me fytyre si njeriu,
me dergoi perendia,
qe te vuaj’ njerezia!
Evropa qe me shikon,
te me beje gje s’guxon,
se ka mejtime te tjera...
Prisha, vrava, preva, hera!
Bera.. po c’nuke kam bere?
Prisha botene te tere!
Mysliman’ e te krishtere
Kam derguar n’ate jete,
me teper se c’vdiqne vete!
Jam i zoti, rroj me palle,
s’dua te shoh njerez te gjalle!
Nat’ e dite gjak kerkoj,
pa pire gjak s’munt te rroj!
Dhe tani q’u beshe plak,
nuke munt te fryhem gjak!
Ata qe kam nene zgjedhe,
te mundije tok t’i mbledhe,
me dore time t’i vrase,
te pije gjakn’ e rajase!
Pse s’u be nga perendia
me nje koke njerezia,
qe ta prese menjehere,
te mos mbeteshin te tjere!
Te mbetej dheu i shkrete,
se doje te rroje vete:
me egersira te rroje,
pa frike tc mbreteroje,
se me duan e i dua,
jemi nje gjak e nje sua!
S’lash njeri pa te keq!
Gra e burra, djem e pleq,
dridhene kur me kujtojne:
memate me mallekojne,
me mallekojne te vete
edhe qajne dit’ e nate!
Qajne! Po kush nuke qa?
Qajne burra, qajne gra,
qajne malete per pyje,
qajne fushate per lule!...
Kudo shkela u tha bari,
c’la pushka e dogji zjarri!...
Egersire si ariu,
hengra dhe mish njeriu!
Si kam dashur kam punuar,
pse nuke jam i gezuar?
I lig jam, te liga dua,
nga kush me vjen frike mua?
Nuke di se c’kam i ziu,
nga frika gjaku me ngriu...
Me punera qe kam bere,
me duken armiq te tere,
mysliman’ e te krishtere;
sa dhe trimat shqipetare
zun’ e me punojne varre!
Humba Moren’ e Vllahine,
Bullgarine me Serbine.
Bosnjene me Mal’ e Zi,
Gjiritne me Thesali.
Keshe kombn’ e Shqiperise,
direk i gjithe Turqise;
pse s’me priti sa te vdese
pa te me dil i pabese!
Me Shqiperi te leftonem,
kam frike mos turperonem;
kam frike nga Skenderbeu
mos dale prape nga dheu!...
Se c’mendoj, a c’jam i marri!
S’me ben dot gje shqipetari
dhe sa te jem vet’ i gjalle,
nga zgjedha s’ka per te dale.
Pas meje ne kete jete,
guri mbi gure mos mbete!
Punėrat e Perėndisė

Zot i math e i vėrtete,
ēdo pun' e ke bėrė vetė;
bėre qiejtė dhe denė,
bėre yjtė dhe dhenė,
bėre diellin' me dritė,
bėre nat, e bėre ditė,
bėre erėnė dhe retė,
bėre pemėtė me fletė,
bėre hėnėzėn me yje,
bėre fusha, male, pyje,
bėre zogjtė, qė kėndojnė
dhe lulet qė lulezojnė,

bėre dimėr' e beharė,
bėre kuaj e gomarė,
bėre misėr edhe grurė,
po mė shumė bėre gurė.
Si bėre kaqė tė mira,
bėre dhe shumė egėrsira:

bėre arinė dhe derrė,
bėre... po ē'nukė ke bėrė?
Bėre botėnė tė tėrė,
bėre dhe djallė me brirė!
Ēdo pun' e ke bėrė mirė,
po njė gjė bėre pa mėnde
dhe prishe punėn tėnde:

Kur bėre derr' dhe arinė,
Ē'deshe qė bėre Turqinė?
Se tė mos qenkej kjo farė,
bota do tė vinte mbarė,
dhe do tė lulėzonte,
Shqipėria do t'gėzonte.
     Roberia

E dashura memedhe,
te dua dhe kshtu si je!
Po kur te te shoh te lire
do te te dua me mire.

Qani pyje, fusha, gure,
qani male me debore!
Shqiperia mbet e gjore
dhe nuke sheh drite kurre;
nje mjegull e keq’ e shkrete
e ka mbuluar perjete!

Nje gazep, nje erresire,
vetetit edhe gjemon!
Rrojme me zemer te ngrire,
nga frika kerkush s’gézon!
Njerzit kurre s’kendojne
dhe bilbilete vajtojne!

Qiameti, shkretetira!
Zogu vete ze folene,
njeriu le memedhene,
se mbreteron egersira!
Per Shqiperi desherojme
se ne vend te huaj rrojme.

Roberine si duron,
o moj Shqiperi e mjere?
Shpetove vende te tjere,
vete nen zgjedhe rron!
Shqipetare beni bene
te leftoni per atdhene.

E dashura memedhe,
te dua dhe keshtu si je!
Po kur te te shoh te lire,
do te te dua me mire!


               Deshire

            Kush lė mikenė qė ka
            edhe ndahetė me shokė
            pėr tė fituar para,
            nuk i ka mėntė nė kokė.
            Ikėni, more tė mjerė,
            ikni deti tek t'u nxjerrė,
            se pėr mua dashuria,
            ara, vėshti dhe shtėpia
            mė bėjnė tė rroj me gas,
            se s'dua tė lė gjė pas.
            S'dua tė iki si pėrpara,
            dua tė rroj nėpėr ara,
            mikja pranė tė mė ketė,
            tė punoj aratė vetė.

            Fatmirosh, mot e nga mot
            grur' e misėr tė kem plot,
            tė kem raki, tė kem verė
            tė ėmbėlė si sheqerė.
            Tė vete me bagėti,
            me qe, me dhen e me dhi,
            dhe t'i shpie rrėzė malit,
            tė hanė majėn e barit;
            dhe kur tė pjellė njė dhi
            do t'i vė kecnė nė gji.
            Nuk iki nga Shqipėria
            si punojn' ata qė s'dinė,
            mos e dhėntė perėndia,
            tė ndahem me dashurinė,
            sa tė mund tė rroj mė pak,
            po kėtu tė bėhem plak.
            Dhe nė vuaj, le tė vuaj,
            tė mos vdes nė vėnd tė huaj!
            Tė shoh mėmėn._ e babanė,
            tė kem dhe motratė pranė,
            dhe kur tė vdes, tė mė qajnė
            pas zakoneve qė kanė:

            Tė mė marrėnė nė duar,
            tė qajnė me lesh lėshuar,
            dhe mikia, kur tė vijė,
            ta qaj' e tė ulėrijė.

                        II
            Ku janė vaftet e parė,
            stėrgjyshėt sa mirė qenė
            shkonin jetėnė pa ndarė
            edhe dojnin mėmėdhenė.
            S'kish pampor e s'kish gjemi,
            nukė vinin tė fitonin,
            atdhenė s'c lij njeri,
            po punonin edhe shkonin.

            Kau nukė kishte zgjedhė,
            as fre pėr kalin e fortė,
            dhe si s'kish njeii tė vjedhė,
            shtėpitė qenė pa portė.
            Aratė s'kishnė sinuar,
            s'kish tė pasur e tė varfėr,
            dheu qe i Julėzuar,
            kafsh' e njerz rronin tė afėr.
            Nukė kishte njerz tė liq,
            se Jufta s'kishte dhe daJė
            gjithė bota qenė miq,
            qenė vėllezėr nė baIJė.
            Po tani, zot' i vėrtetė,
            njeriu ngjan me arinė!
            Nukė hiqetė kjo jetė,
            se njeriu ha njennė'
            sot s'mbretėron dashuria,
            nukė kemi dashuri,
            s'na mbeti as trimėria,
            sot rrojmė nė robėri.

                   III

            Sot e tutje nė shtėpi
            mikia tė mbretėrojė,
            cilido nga miqt' e mi
            pėr zonjė duhet ta njojė.
            Kur tė vete nėpėr ara,
            kur tė korr e kur tė mbjell,
            tė kem mikenė pėrpara,
            kur tė shij e kur tė vjel
            Dhe nė stan kur tė mė shotė,
            me qe, me dhėn e me dhi
            mikia t'i numėrojė
            se mos m'i vjedhė njeri,
            tė mė zbukurojė stanė,
            tė bėjė djathė tė butė,
            t'u hedhė qėnet tė hanė,
            tė na ruajn' nga hajdutė.
            Edhe nata kur tė vijė
            tė marr mikpnė nė gji...
            Dhe hėnėza tė na ndrijė
            dhe tė na kenė zili.

                     IV

            0 shokė, ē'u prish dynjaja
            si pėr burra dhe pėr gra,
            tani shitetė sevdaja,
            mjer' ai qė s'ka para.
            I pasur, tė palltė varri,
            ti qė bleve dashurinė
            dhe nuk e le si nė pari,
            tė martė djalli shpirtinė!
            Ndėgjoni, more tė ri,
            ndėgjoni dhe ju tė ra:
            duani atė qė di,
            jo atė qė ka para.
            Duani dhe vjershėtorė
            barabar me perėndinė,
            se rri me lule nė dorė
            edhe kėndon dashurinė.
            Ata qė janė lėvduar,
            me kėngė nga vjershėtori,
            janė burra tė ndėgjuar
            dhe rrojėnė sa Tomori
            0 ju tė ra e tė ri,
            u lutem tė mė kėndoni,
            qė tė kini dashuri,
            kur tė vdes tė mė kujtoni.
            


1) Vargjet janė marrė nga cikii "Dėshirė". Nė nje pjesė tė vjershave tė kėtij cikli Ēajupi pohon se i shqipėroi nga vjershėtori romak Tibuli. Vjershat i kushtohen pėrgjithėsisht motivit tė  dashurisė,  megjithatė  poeti  ynė  gėrshetoi  nė to  edhe njė varg problemesh tė tjera shoqerore. Midis tyre shquan mendimi pėr dashurinė e sinqertė dhe jetėn e thjeshtė bartore, pėr dashurinė ndaj  atdheut, pėr ndarjet e pabarabarta shoqėrore si dhe pėr degjenerimin e njeriu t nė shoqėrinė e kohės.
      Zolejka

Nga gjithė vėndet, Misiri,
ka qen' e ėshtė m'i miri:
gjithmonė jeshil bari;
s'ka tė sosurė behari. ..
Pem' e lule gjithė moti,
e ka bekuarė zoti.
Piramidhetė me diell,
kanė kokėnė nė qiell.
Buēit Nili nat' e ditė,
bie uje tė floritė. ..
vadit fushėnė tė tėre
nukė ka vėnd tė mos zėrė,
Ujiten dhe hurmadhjetė
dhe venė, venė pėrpjetė.
Veriu s'reshtet kurrė,
kur ze e lot me pelhurė,
mbanė Nilit punėmbarė
ka qenė Tani; mė parė,
ka qėnė kryqyteti
se kėtu kish fronė mbreti.
Tani ka qenė njė herė
qytet i madh e i gjcrė;
nė mes tė kėtij qyteti
ka qenė pallat i mbretit,
se nė kėtė qytet rroi
Apofi, kur mbretėroi.
Pranė mbretit, nga veriu,
rrinte zoti Petefriu,
i nderuar nė Misir,
se mbreti e kish vezir.
Mendjemadh e zemėrmirė
kishte nė dorė Misirė:
Petefriu mbretėronte
se Apofi shum' e donte;
Apofi me Petefrinė
bashkė rrinė, han' c pinė. ..
Petefriu u martua
mori Xolejkėn per grua.
Moj Zolejke, nga ke dalė
qė ke diellin nė ballė?
Zolejkė, kush tė ka bėrė
qė manitenė tė tėrė?
Tė ka bėrė zoti vetė,
nukė ke shoqe ne jetė!
Kush pa bukurinė tėnde
dhe nuk lojti nga mėntė?
Kur do Zolejka tė dalė
me karrocė ja me kalė,
vetėm a me Petefrinė,
ysmeqarkat pas i vinė.
Kur del Zolejka merr erė
dalin dhe shumė tė tjerė,
nukė rri njeri pa dalė,
kush ta shojė mė nė ballė!
Zolejka rri e mentuar
dhc ve kokėnė nė duar. ..
ysmeqarkatc s'guxojnc
te lozin e tė kendojnė.
Ē'ka Zolejka qė s'gėzon?
zonjė si ajo kush rron?
Kush ka tė tilla tė mira?
Kush ka gjėra tė pavdira?
Kush ka burrė mė tė mirė?
Burr' i saj urdhron Misirė'. . .
Dashuri moj dashuri!
S'peshon ergjėnt e flori'. . .
Sa para bėn madhėria?
Nukė blihet dashuria.
Duro, Petefri, duro!
Zolejka nukė tė do'. . .
Apofi, mbret' i Misirit
i tha njė ditė vezirit:
pėr gjah sivjet s'kemi vatė,
po tė vemi kėtė natė,
se ditėn bėn shumė vapė;
nė mėngjes ktheheml prapė,
Mbreti kėtė fjalė foli,
Petefriu jashtė doli
ysmeēin e tij kėrkoi
te Zolejka e dėrgoi
t'i thote tė mos e presė.
Nė pezul tė penxheresė
rrij Zolejka, si ngaherė,
kur pa Josifnė mė derė.
Nukė qe njėzet vjeē djalė.
mustaqja s'i kish dhe dalė,
ish i bukurė si ēupė.
dhe pėr tė pirė nė kupė.
Arapinka tė kėndonin,
Zoiejkėnc pergėzonin.

— Zonjė, mė dėrgoi zoti
Petefriu fuqiploti,
kėtė natė mos e pritni
vetėm tė hani, tė pini:
pėr gjah sonte do tė venė
qė tė dy bashkė me mbrenė. —
Kėto tha djali dhe priti,
po Zolejka psherėtiti,

— Pse mban kokėnė mėnjanė?
Qasu tė rrish kėtu pranė,
dhe Petefriu me mbrenė
ku tė duan le tė venė.
Ti tė rrish sonte me mua,
Josif, die qė tė dua!
Tė dua, tė dua shumė
dhe gdhij natėnė pa gjumė...
Qė ditėnė qė tė pashė,
zemėrnė time ta dhashė.
Dale tė tė puth njė herė!
Kėtė natė mos mė lerė
vetėmė me ysmeqarė,
Josif, bėhu djal' i mbarė!...
Eja tė rrish kėtu pranė,
kuvendojmė pėr babanė,
pėr mėmėn qė tė ka bėrė
dhe pėr njerzt' e tu tė tėrė.
Pse ke lėnė mėmėdhenė?
Kush tė shiti, ku tė gjenė?
Pse erdhe zure Misirė?

— Jeshė, foshnjė, s'mba mėnt mirė. ..
Po vėllezrit qė kam pasur
si vėlla s'mė kanė dashur,
dhe mė shitnė pėr tė holla!. ..

— Faqja jote posi molla,
goja jote si qershia,
s'tė ēmonetė bukuria!...

Tė dua, Josif, tė dua'
Sonte do tė rrish me mua;
do tė ham' e do tė pimė,
tė dy vetėm do tė rrimė!. ..
Se ėshtė jona kjo natė,
zoti e bėftė tė gjatė!
zoq e bilbilė, kėndoni,
kur tė gdhiet tė na zgjoni...
Mos ki turp, mos u bėn djalė.

— Zonjė, zonjė, tė jam falė!
Jam rob' i zotrisė suaj;
kėto fjalė mos m'i thuaj!...
Jetim i shkretė, fatziu,
mė ka Merė Petefriu,
si baba mė ėshtė sjellė,
mė ka rriturė si pjellė,
mė ka mbajturė me shpresė,
s'guxoj t'i da! i pabesė'...

— Nga burri im mos ki frikė:
mbaj me vete kėtė thikė,
prapa derėsė tė fshihesh
dhe kur tė vijė, t'i biesh!...
Vraje Petefrinė vetė!
Pastaj tė mė kesh pėr jetė. ..
0 Josif, mos u largo!
Josif, Zolejka tė do'
Rri me mua kėtė natė.. .
Nukė jam si gjithė gratė:
Gjithė trimatė mė duan,
mbreti pėr mua le gruan,
po si ty s'dua tė tjerė.
lemė tė te puth njė herė! —
Edhe e puthi sa deshi.
Josifi u ngre nga sheshi
i mjeri kėrkon tė dalė. . .
Zolejka ju ngjit si ngjalė,
U zėmėrua sa qau'
Dhe zu Josifnė nga krau!
Ky e shtyti me tė fortė
dhe dolli jashte mė portė.
Zolejka mbet turpėruar
me sakon e tij nė duar:
(Josifi, qė ta lėshojė,
Qiti sakon tė shpėtojė.)
Dita s'qe dhe gdhirė mirė,
Zolejka si egėrsirė
nga inati. qė kish marrė
priti burrėn duke qarė!
Ē'ke qė qan, o shpirt, i thotė
dhe vate t'i fshijė lotė,
po Zolejka qa mė shumė.
— Ku mė le vetem, o lumė?
Ike mė le me tė tjerė. ..
Josifi mė prishi nderė?
Erdhi natėn tė mė zėrė
Dhe ra me mua tė flėrė!
Do tė mė kish turpėruar
sikur tė mos jeshe zgjuar!
Tė mos keshe kėtė thikė. . .
kur e pa, i erdhi frikė
dhe hapi derėn e shkoi
po sakon kėtu harroi!
Kur dėgjoi Petefriu
gjithė kėto fjalė, .ngriu;
kur pa dhe sakon e tia,
i erdhi rrotull shtėpia:
Zolejkėn tė turpėrojė
Josifi?. .. Tani tė shojė. ..
Dhe urdhėroi ta zėnė,
brėnda nė bodrum ta venė!
  14 Vjeē dhėndėrr 

Pamje e parė: Burrė e grua*) 

    (Ėshtė natė. Brėnda nė njė odė pėr tė fjetur, zoti Vangjel e zonja Tanė bėhen hazėr pėr tė rėnur. Nė fund tė odės ndrit njė llambė afėr shtratit.)

           Tana
        Dėgjo, burrė...

          Vangjeli
        C'ke, moj grua?
        T. (Rėnkon.)
        Jam sėmurė.

                V.
        Qė kur! Ē'thua?

                 T.
        Ē'them? Ja them qė jam sėmurė,
        koka mė digjet si furrė,
        s'e keshė pėsuar kurrė.

                  V.
        Po tani, vallė, ē'pėsove?
        Mė duket se u ftove;
        gjithė natėn u zbulove
        dhe s'mė lė fare tė flėrė!

                   T.
        Gjithė ditėn ē'keshe bėrė?
        Ti pėr bar e pėr dru s'vete
        dhe qahesh se nukė flete?
        Tėrė ditėn ngas qetė
        dhe drek' e darkė bėj vetė,
        gjithė puna pėrmi mua!

                   V.
        Pėrse tė kam marrė grua?
        Gratė pėr punė po janė.

                    T. (Qesėndis.)
        Edhe burratė tė hanė
        dhe tė rrinė nat' e ditė!

                    V. (Me inat.)
        Mos mė bėn tė tė godit.
        se zakonė s'e harrova,
        sonte shumė tė durova.
        Nga hunda s'mė heq dot kurrė,
        se nuk' jam si ēdo burrė!
        Jam shqipėtar i vėrtetė,
        do tė bėj si dua vetė!
        Ē'ke qė s'pushon duke qarė?
        Nga une ē'tė ligė ke parė?
        S'tė kam lėnė si tė tjerė,
        Vetėm, tė shkret' e tė mjerė.
        Nukė ika kurrė nga fshati,
        eja, s'tė shkoi inati?
        Ngreu tė biem tė flėmė
        dhe kėto fjalė t'i lėmė.

                     T.
        Bjer e fli, mua s'mė flihet.

                     V.
        Nesėr, porsa qė tė gdhihet,
        do t'dėrgoj djalėn me vrapė
        tė bjerė jatronė1) prapė.

                       T.
        Cinė jatro?

                       V.
        Adhamutnė.2)

                       T.
        S'e shoh dot me sy ēifutnė,
        as pėr mace s'i vė besė!

                       V.
        Le. moj grua, ta thėrresė,
        kokėn mund tė ta shėrojė.

                        T.
        Nuk' e dua tė mė shojė!
        Tė bukur jatro qė gjete!
        Mė p'hair tė ruaj qetė.

                         V
        Mos kuvėndo kėshtu, moj grua.

                     T. (Me inat.)
        Nuk' e dua, nuk' e dua!
        Pse s'shėron gruan e tij?
        Se nga ajo ha e pi. ..
        Ndaj e mori me njė sy,
        i dalēinė qė tė dy.

                      V
        Ē'jatro tė tė bie unė?
        Mitrua s'ėshtė kėtunė,
        dhe Naum kokėshiniku
        kėtejė natėn iku. . .
        Nė vende tė tjerė vanė,
        kėtu vetėmė na lanė,
        ikn' e muarė Misirė,
        u hante koka pėr brirė

                     T.
        Prapa diellit tė venė,
        se ēnderuan mėmėdhenė,
        s'jam sėmurė pėr jatrua,
        se s'mė ka gjė koka mua,
        Po tė mė ndėgjosh njė fjalė.

                     V.
        Folė, ē'do tė thuash vallė!
        Do t'mė lėsh dhe sot pa gjumė?

                     T.
        Kemi ara, vreshta shumė. . .

                     V.
        Tė gjitha ē'duhen i kemi,
        si do zot vetė jemi;
        si ne s'ka shumė tė tjerė.

                      T.
        Sa qe e ndyera vjehrrė,
        pas takatit pleqėrisė,
        bėnte punėt e shtėpisė,
        dhe kur ktheneshė nga ara,
        gjejė darkėnė pėrpara.
        Po tani, ē'tė bėj mė parė,
        nė vrėshtė tė jem a nd'arė?
        Tė tė bėj dhe drek' e darkė?
        Tani s'mund, se jam mė plakė.

                       V.
        Plakė? S'je plakė, moj grua,
        po je ashtu si tė dua.

                       T. (Me tė lutur.)
        Tė tė vijė keq pėr mua:
        punėtė janė tė rėnda,
        S'punoj dot jashtė dhe brėnda.
        Puno sa tė duash vetė
        arat jepi me tė tretė
        Kjo punė s'bėnetė kurrė,
        po djali na u bė burrė.
        Ndaj tė lutem ta martojmė,
        erdhi dita tė gėzojmė.
        Ne pa nuse pse tė rrimė?
        Kur tė kem nusenė ndihmė,
        punėtė bėnenė vetė,
        nukė rrojmė me jetė!
        Pse s'mė flet?

                 V
        Ē'tė them, moj grua?
        Ēuditem me ē'fjalė thua!
        Katėrmėdhjetė vjeē djalė
        do ta martosh?

                   T.
        Sa jam gjallė,
        dua tė gėzoj si mėmė!

                   V.
        Eja tė biem tė flėmė.

                   T.
        T'i ē'mė thua, u ē'tė them!
        Sikur kemi shumė djem!
        Me Gjinė mbeti kjo derė.

                    V.
        Qasu tė tė bėj tė tjerė,
        tė pjellē, pa mbushurė moti...

                    T. (Duke qarė.)
        Me fjalė je shum' i zoti.

                    V.
        Ē'ke qė qa prapė taninė?

                    T. (Me lot.)
        Ku tė mos qaj un' e mjera?
        Une tė flas me perėndinė,
        ti mė flet fjalė tė tjera!

                    V.
        Eja moj grua nėr mėnde.

                    T.
        Ēuditem me kokėn tėnde.

                    V.
        Sado qave, ngreu bjerė.

                    T.
        S'je baba si tė tjerė!
        Thuajmė, pėr perėndinė,
        pse s'do ta martojmė Gjinė?

                     V.
        Ėsht' i vogėlė, moj Tanė!

                     T.
        C'thua! Pa shikoi shtanė
        bota nukė shonė vjetė.
        Shihe sa mori pėrpjetė:
        duketė njėzet vjeē djalė,
        kur hipėn e bredh me kalė.
        Me mua kur u martove,
        sa vjeē jeshe, mos harrove?
        Tani pėr djalėnė tonė
        do tė ndėrrojmė zakonė?

                      V.
        Mos kėrko ē'bėnim njėherė,
        Po shiko ē'bėjnė tė tjerė:
        Shiko bejnė rrėnjėdalė,
        nukė ka dhe ai djalė?
        Kur i thashė ta martojė,
        «Le tė bėjė si tė dojė,
        s'mė ha malli pėr tim birė,
        u pėr vete tė rroj mirė"
        mė tha dhe mė ktheu kratė.

                     T.
        I muarė mėntė gratė!
        Tė bukur njeri qė gjete!
        Ai tė kish mėnt pėr vete,
        nukė shkretonte shtėpinė,
        s'kish marrė porropotinė!
        Mėndjeprishur, zemėrligu,
        la tė shoqenė dhe iku!
        E zeza grua se ē'hoqi'.
        Njėzet vjet e la i shoqi
        dhe nė pleqėri s'e poqi,
        (Tė mos arrij' tė kish ardhė!).
        nukė pa ditė tė bardhė:
        nat' e ditė duke qarė
        nga turpetė qė kish parė.
        E mba mėnt ē'grua ka qėnė?
        S'kishe shoqe nė vėnd tėnė:
        e nderēme, zėmėrmirė,
        punoi e rriti tė birė.
        Ka qenė grua pėr mbretnė.
        burri s'ja diti kimenė.
        Dhe tani nė pleqėri,
        dashuri mė dashuri!
        E gjetė nga perėndia,
        se prishi shtėpin' e tia!
        Gruaja vdiq nga qederi!
        Kėtė kėrkonte dhe derri:
        tani mban disa tė tjera,
        i vaftė shpirti nė ferral

                    V.
        Pse kuvėndon kėshtu, moj Tanė?
        Njerezit e mėdhenj kėshtu e kane:
        njerezit e tyre i mundojnė
        duan ata q'i lėvdojnė.

                    T
        Nė bėjnė kėshtu tė mėdhenjtė,
        djalli t'i marrė pėr jetė!
        Beu djalėn ta martojė!
        Me sy nukė do ta shojė,
        se nė turpe do tė rrojė,
        si ka rrojturė ngaherė!
        Dhe guxon e mson tė tjerė!
        Ka lojturė nga fiqiri.
        Njė ditė mė thosh i biri:
        "Baban' e mirė nderoje,
        baban' e lik duroje"
        Do tė bėhet djal' i mbarė,
        se me mėmėnė ka gjarė
        Po nė ngjaftė me babanė. ..

                    V
        Minji gdhietė, moj Tanė!
        Tani lė bejnė mėnjanė
        dhe hajde tė flemė pranė,
        eja se mė mori gjumi. (Shtrihet.)

                      T.
        Dhe mua mė marrtė lumi!

                      V.
        Pa dhe nesėr kuvėndojmė

                      T.
        Djalėnė do ta martojmė?

                      V.
        Pa tė shomė. . .

                      T.
        Ēo tė shoē?
        Nukė do tė mė ndėgjoē!
        Ndėgjo dhe mua njė herė.

                     V.
        Tė ndėgjoj, po hajde bjerė.

                     T.
        Tė vi, po tė mė apē fjalėn,
        qė do tė martojmė djalėn.

                     V.
        Puna, s'bėnet me njė natė,
        do menduar gjer' e gjatė.

                      T
        Ē'do menduar, pa mė thua?

                      V.
        Ē'vajzė do t'i apėm grua?

                     T.
        Mos e ki kėtė qeder:
        djalėn tėnė kush s'e merr?
        Kush nuk' e do Gjinon tim,
        q'ėshtė nga trimat mė trim?

                     V.
        Trimėrinė s'ja nxė dheu!

                     T.
        Nukė ėshtė si djalė beu. ..
        po ėsht' i mir' e i mbarė,
        kush ta rrėmbejė mė parė.
        S'ėshtė ndonjė djal' i mbetur
        unė nusen ia kam gjetur.

                     V.
        Ja ke gjetur! Po ē'e thonė?

                     T.
        Ēupėn e gjitonit tonė.

                     V.
        Cinė ēupė, Marigonė?
        Ēupėn e zotitė Kore?

                     T.
        E bukur e .punėtore.
        Mos e pyet ē'grua ėshtė!
        Si pėr ara dhe pėr vrėshtė,
        pun' e saj s'gjėndet nė jetė,
        Punon vetėmci sa dhjetė!
        Nukė them mirė? Ti ē'thua?

                     V.
        Nė do tė mė ndėgjosh mua,
        Gjini Katonė tė marrė,
        tė bėhem krushk me korēarė. . .
        Ara, vreshta shumė kanė.

                     T.
        Ti pse s'e do Marigonė?
        Ajo nuse bėn pėr mua.

                     V.
        Po ėsht' e madhe, moj grua.
        Njėzet vjeēe!...

                     T.
        Kaq e dua,
        nukė marr nuse pėr sisė,
        po pėr punėt e shtėpisė;
        tė dijė tė ngasė qetė,
        se nukė mund t'i ngas vetė,
        tė na bėjė dru nga mali.

                    V.
        Mirė ti, po ē'thotė djali?
        Gjini me tė do tė rrojė.

                    T.
        Doemos qė do tė dojė!
        Pse kuvėndon kshtu, mor burrė?
        Pyeten fėrnija kurrė?
        Ta martojm' ashtu mė rruash.

                    V.
        Moj grua, bėn si tė duash
        dhe mė qafė t'i kesh vetė!

                    T.
        Em kėtu, em n'at jetė!. . .
        Nesėr do t'vete tė bluaj,
        tė shėtunė tė gatuaj,
        tė diel tė bėjmė dasmė,
        gjithė miqtė t'i gėrshasmė (Qan).

                   V.
        Tani pse qa?

                   T.
        Qaj nga gazi,
        mė shpėtove nga marazi.
        Tani do tė bėnem vjerrė!

                   V.
        Shuaj dritėn dhe shko bjėrė.
        (Tė dy bien tė flėnė nė shtrat. Perdja mbyllet.)
        
         
        (Vazhdim ;14 Vjeē dhėndėrr)

        Pamje e Katėrt; Dit' e Dasmės

        (Ndė odė tė krushqet, sofra plot me mish tė pjekur m
        hell. Burra, gra, ēupa, djem, kėndojnė a hedhin valle.
        Ēoku kėrcet ndonjė pushkė. Burrat e shtrojnė me dolli,
        dhėndri rri mė kėmbė, dhe dy a tri trima qerasin kru,-
        shqit pas urdhėrit "dollibashit". Kėto tė gjitha bėhenė
        mė darkė.)

        I.
        Gratė vetėm:

        A tė pėlqen nusia,
        more djal' o lulia?
        Ėsht' e mir' e shoqe s'ka,
        m'e mirė nga gjithė na.
        Nusia si zogė deti,
        sikur ėshtė bijė mbreti.

        Gra e burra bashkė:

        Ē'mirė ja bėm' krushkėsė,
        q'i muarm tė bijėnė,
        atė mė tė mirėnė,
        Maro gjeraqinėnė.

        Burrat vetėm, nė valle:

        Moj unaza rreth me ar,
        per grua do te tė marr,
        gjithė tė kanė nakar.')
        nakar le tė kishninė,
        sa tė mos pėlcisninė.
        Moj unaza rreth flori,
        gjithė tė kanė zili,
        se do tė tė marr ndė gji.
        Zili le tė kishninė,
        sa te mos pėlcisninė.

        II

        (Burrat rrinė pėrdhe tė pinė me dolli.)

        Nuni:
        Djalė, bjerė,
        shtjerė verė
        shtjerė, shtjert--
        nė tė tjerė.
        Pini vere,
        mor tė mjerė,
        se qederė
        do tua nxjerrė.

        Gjithė burrat:

        Kush e pi kėtė dolli?
        Zoti nun me trimėri,
        i gėzofshim mė shtėpi!

        Nuni te prifti:
        0 prift, tė kam gjetur!
        Pa pirė ke mbetur,
        tė gjej me kupė me verė
        lė ėmbėl si shqerė.

        Prifti
        Tek unė mir' se tė vish.

        N.
        Kėtė ta dish e ta pish
        pėr shėndet tė dhėndėrit,
        qė rri mė kėmb' e dremit.

        Gjithė tok
        Shėndet tė mirė tė ketė,
        tė trashėgohet pėr jetė! (Kėrcet
        njė pushkė).

        P. (Te nuni)
        Zoti, nun, mir' se mė erdhe!
        Po verėn pse na e derdhe?

        N. (Te prifti)
        Mir' se tė gjeta, uratė,
        tė kesh jetėnė tė gjatė.
        Kupėn e piva me fund
        dhe mė tutje, mo e tund.

        P.
        S'e pi dot, jam prift njeri.

        N
        Tė di, uratė, tė di. . .

        P.
        Kur e bėn emėrė vete
        pike nė kupė mos mbete!
        Ti qė vure sot kurore,
        pagezofsh edhe me dore,

        Gjithė tok
        Nuni qė vuri kurorė
        pagezofte e me dore
        urdher, o nun se jam plak
        tė lutem, bėmė konak.

        N
        Konak? Gjej Vangjel' e shkretė.

        P
        Kėtė kėrkojė dhe vete'
        Vangjel, e mira tė gjete.

        V
        Me njė kupe ē'do tė jetė?

        P.
        E di mirė kush martonet?
        Djali tė tė trashėgonet.
        Do ta pi pas urdherit,
        shendet te dhėndnt!

        Gjithė tok
        Dhėndėri tė trashėgonet,
        tė gėzonet e tė shtonet!

        V
        S'e pive tė tėr' uratė!

        P.
        Pėrmbys e ktheva, s'e patė?

        V.
        0 prift, mirė se urdhėrove,
        rrofsh e qofsh qė mė nderove!
        Dhe dollibashi na rrofte,
        dhėndėri ju trashėgofte'
        Gėzofsh dhe nė dere tende'.

        N
        Dhe zoti tė dhėntė mėnte!. ..

        V.
        Unė verėn s'e kam pirė
        qė tė mos kuvėndoj mirė.. .
        Po dilni, paskam mėnt pak,
        tė lutem bėmė konak.

        N.
        Ē'konak kėrkon tė mė thuash?

        V.
        Dėrgomė ku do tė duash!

        N.
        Zotnė Brodanė tė gjėsh
        dhe si tė duash tė bėsh!

        V.
        0 zoti Brodan, tė gjeta!

        B.
        Mir' se erdhe, t'u ngjatė jeta'

        V.
        Kėtė kupėzė, ta dish,
        pėr dhėndėrin plot ta pish.

        Gjithė tok
        Dhėndėri shumė tė rrojė,
        jetė tė mirė tė shkojė!

        B.
        Zotrote qė gjete mua,
        mė shtėpi ta paēa hua!
        Dhe dollibashi me nder,
        u bėftė dhe vetė vjehrr
        dhe rroftė sa shkėmb' i malit.

        N.
        Gėzofsh mė dasmė tė djalit!

        B.
        Ku do t'mė dėrgosh tė pshtetem,
        se do tė pi e mos dejtem.

        N.
        Ecė pshtetu te Abazi,
        s'ka pir' e ju tha gurmazi.

        B.
        Tė gjeta, Abaz i mjerė!

        A.
        Kshtu tė mė gjesh kurdoherė!

        B.
        Kėtė kupė do ta kthej
        pėr shėndet tė kėtij bej.
        (Rrėfen dhėndėrin.)

        Gjithė tok
        Me nuse tė trashėgonet,
        nga e liga tė mergonet!

        A. (Te nuni)
        Dollibash, tė qofsha falė,
        zoti tė faltė njė djalc'

        N.
        Rrofsh e qofsh!

        A.
        Kush mė ka gjetur?

        N.
        S'e ndėgjove? Keshe fletur?
        Tė ka gjetur Brodan Duni.

        A.
        Mė ke gjetur, thotė nuni,
        tė gjet' e mira pėrjetė,
        tė rrosh sa tė duash vetė.

        Gjithė
        S'mba mėnt? U deje pa pirė?

        A.
        Dhe nė mos kuvėndoj mirė,
        un, i mjeri jam ēoban;
        sos jam, i ziu, nė stan,
        dhe sos jini dhėn e dhi,
        tė di pėr cinė tė pi.

        N.
        Ky ėshtė shėndet i parė,
        pėr dhėndėrin, mor i marrė.

        A.
        Sa malet, o nun, tė rrosh!
        Tani ku do t'mė dėrgosh';
        Se dua tė pi njė verė.

        N. (Numėron)
        Njė, dy, tri,. . . s'ka mė tė tjcrė.

        A.
        Numuroi dhėntė mirė.

        N.
        Le tė kollet kush s'ka pirė...
        Me mua, zoti Abaz.

        N.
        Tė gjeēa kurdo me gas.
        Kėtė kup do ta pi
        pėr shėndet. tė dhėndrit tė ri.

        Gjithė tok.
        Shėndet tė mirė tė ketė
        dhe tė gėzojė pėrjetė!
        I zot' i shtėpisė rroftė
        dhe djali ju trashėgoftė!

        (Soset dollia dhe prifti ngrihet e zė vallen me burra,
        duke kėnduar).

        Do tė them njė kėngė vetė,
        kėngė prifti tė vėrtetė,
        rroftė vėshti dhe dhėria,
        rroftė vera dhe rakia,
        q'i ka bėrė pėrėndia.
        Se dhe zoti Krisht njė herė
        mori uj' e bėri verė.
        Moj verė, burim i gjakut,
        gaz' i djalit e i plakut!
        0 raki, moj bukuroshe,
        qė na hedh qoshe mė qoshe!
        Se ē'bėn vera e rakia,
        pin' e dejen trimėria,
        sa vjen rotullė shtėpia!
        Det i madh e det i gjerė,
        pse s'tė bėri zoti verė,
        se do ta pinim pa blerė?

        IV

        (Ėshtė natė: krusliqit zėn' e ikin duke uruar mėmėn
        e dhėndėrit, zonjėn Tanė, qė ėshtė shumė e gėzuar.)

        N.
        Tė tė trashegonen!

        B.
        Si bletė tė shtonen!

        A.
        Me jetė t'u rrojnė!

        P.
        Dhe t'u pleqėrojnė!

        T.
        U paēa, tė rroni,
        gjithė tė gczoni!

        (Njė nga nje ikin tė tėrė dhe mbeten vetėm ndė odė
        Tana me djalė e me nuse.)

        T. (Tek i biri)
        Rri me nusen, djalė,
        dhe doli dy fjalė,
        tė mos ketė frike.

        Dhendėri (i thotė s'ėmės)
        Ngreu mėm' e ikė.

        (Tana ikėn.)

        V.

        (Dhėndri me nusen mbeten vetėm)

        DH.
        Lozėm ndonjė lodėr?
        Tė dua si motėr.

        N.
        Ē'motėr mė ke mua,
        o lum' e pėrrua?
        Ti mė more grua.

        Dh.
        Pse u zemėrove
        dhe u hidhėrove?
        Kur s'lot ndonjė lodėr,
        s'tė dua si motėr,
        tė dua si mėmė!
        Po hajde tė flemė,
        se mė mori gjumi.

        N.
        Fli tė marrtė lumi!
        
         

**************************
1)Mjek
2) Ēajupi e ka fjalėn pėr Adhamidh Frashėrin, njė ndėr
figurat kryesore oportuniste tė lėvizjes sė shqiptarėve tė Egjiptit.


Fragmenti ėshtė marrė nga Komedia "14 vjeē dhėndėr",e cila ka nė qendėr problemin e martesave midis ēiftesh me mosha tė papėrshtatshme. Tana dhe Vangjeli qė nė fillim dalin si pėrfaqėsues tė mentalitetit patriarkal tė kohės,si bartės tė njė psikologjie tė
prapambetur. Dialogu midis dy bashkėshortėve ėshtė ndėr ēastet mė tė realizuara nė komedi. Vini re si ndėrthuren nė tė disa gjendje emocionale tė Tanės:trishtimi, gėzimi, mospermbajtja dhe kėmbėngulja pėr tė arritur synimin e saj.Nga ana tjetėr; pėrballe Tanės, ėshtė Vangjeli, indiferent, dembel, i gatshėm tė miratojė martesėn e pahijshme vetėm qė tė ruajė qetėsinė e vet. Kėto dy figura, veēanėrisht Tana, kanė hyrė nė galerinė e portreteve realiste mė tė goditur tė letėrsisė sonė tė traditės.
                  B E S A - B E S Ė*

                                1
                 Historia e njė familjeje

... Mjaft shqiptarė lenė shpesh vendlindjen, familjet e
tyre dhe venė tė fitojnė kafshatėn e bukės nė kurbet,
mė tė shumtėn e herės nė Maqedoni, nė Stamboll, nė
Greqi, nė Rumani dhe ngandonjėherė nė Misir.

Ky zakon i mirė a i lig e qė nuk ndodh veēse nė
shekullin tonė,, duan tė thonė se ngjan pėr shkak tė
varfėrimit tė vendit dhe sidomos nga urrejtja qė ka-
nė pėr qeverinė dhe tiraninė qė vazhdon ende. Le tė
na lejohet qė kėto fjalė tė mos i besojmė plotėsisht.

Dhe me tė vėrtetė, s'ka gjė mė tė lehtė dhe mė tė
natyrshme qė njė vend pjellor tė bėhet i varfėr, tė brak-
tiset nga banorėt dhe kjo braktisje tė mos ngjasė pėr
arsye tjetėr veēse pėr shkak tė tiranisė sė qeverisė, po
pėrse qėmoti, kur prapė n.jė gjė e tillė mund tė ndodh-
te, shqiptarėt nuk e linin Shqipėrinė, por pėrkundrazi
rronin tė lumtur nė jetėn e tyre stėrgjyshore dhe bari-
tore?

Sipas meje shkaku duhet kėrkuar nė dėshirėn pėr tė renė,
pėr tė panjohurėn, me tė cilat padituria panden
se gjen lumturinė dhe fitime; shkaku duhet kėrkuar
nė idetė e reja tė pėrhapura nga propaganda e huaj
qė bėn pėr vete mendjeshkurtrit. Kėto janė pėrralla
nga tė cilat edhe vetė qeveria turke (dhe kjo ėshtė
njė e metė e saj e madhe) ka vuajtur e po vuan akoma
sot. Me njė fjalė, duhet thėnė se tė gjitha kėto ndo-
dhin, nė njė anė, nga egoizmi i burrave, nga ana tjetėr,
nga mendimet e hedhura me dinakėri nga propagandat
e interesuara.

Sido qė tė jetė, zakoni i kurbetit ėshtė i gjallė dhe
ėshtė bėrė modė nė Shqipėri, ka hyrė kaq thellė nė
ndjenjat e njerėzve, saqė ėshtė bėrė shkas i ndarjes
tė popullit mė dysh: mė njė anė ėshtė grupi i atyre qė
ikin dhe marrin dhenė, grupi qė pandehet mė i mirė,
nė anėn tjetėr, ėshtė grupi i atyre qė mbeten nė vend,
i cili vihet nė lojė nga tė tjerėt si i pėrbėrė nga bu-
dallenj, nga njerėz tė paaftė apo nga pleq.

Duke mos pasur njohuritė mė elementare   rreth
vėshtirėsive qė do tė hasin nė vendet ku shkojnė, du-
ke qenė tė pavendosur dhe jo tė sigurt, gjė qė rrjedh
ngaqė e njohin pak jetėn e kurbetit, ata jane tė de-
tyruar tė pranojnė punėt mė tė vėshtira dhe mė tė
kėqija dhe tė ardhurat qė marrin mezi u mjaftojnė
pėr tė jetuar.

Nė kėto kushte, kthimi nė atdhe bėhet i pamundur,
shumė herė gjė e paarritshme. Nga gjendja e vėshtirė
dhe varfėria nė tė cilėn jetojnė familjet, prindėt pleq
presin tė gjithė tė jetojnė nga njė bir i vetėm, Si kė-
puten sė prituri ndihmė, psherėtijnė e thonė shpesh
me lot nė sy: «O pjellė e ligė dhe pa pikė dhembshu-
rie! Ne e suallmė nė jetė, e ushqyem, e rritėm, e mar-
tuam dhe, mė sė fundi, e dėrguam nė kurbet, kurse
ai na harroi fare, na la nė skamje! Pjellė e ligė! ».

i gjori atė, e gjora nėnė! E kuptoj gjendjen tuaj
por unė po ju them se pėr tė gjitha kėto qė ju keni
bėrė pėr djalin tuaj, ju kėrkoni shumė, kėrkoni gjėn
tė pamundura, tė cilat as duhet t'ju shkojnė nė mendje
Biri juaj nuk mund tė gjejė dot punė, sepse ai nuk
di tė bėjė asgjė, dhe nė punoftė, ato qė do tė fitoje
nuk do t'i mjaftojnė as pėr vete e jo t'ju dėrgojė edhe
juve!

/////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////////



(1866 - 1930 )



Shkurt per jeten e A.Z Ēajupit:

Shkrimtar i periudhes e Rilindjes. U lind ne 1866 ne Gjirokaster. Ne moshen 15 vjeēare shkoi ne Egjipt per te studiuar ne nje kolegj Francez. Pasi mbaroi shkollen shkoi ne Gjeneve per te studiuar per Drejtesi. Me pas u rikthye ne Egjipt ku ishte gjalleruar levizja shqiptare. Vepra e tij e mirenjohur "14 vjeē dhenderr" eshte vene ne skene shpesh neper teatret Shqiptare dhe TV. Arriti te shohe me syte e tij Lirine e Shqiperise te cilen e ksihte deshiruar shume dhe vdiq ne 1930 ne Egjipt.

,