Dedë Preqi

VITI QË PO IK-LARGË ME TJETRIN PROTOTIP

Ky vit po ik,njerëzit lëvizin nga gjitha anët për ti kryer obligimet e vitit,njëherit duke përgaditë ndonjë dhuratë sa do modeste nga festat e fundvitit për fëmijët e tyre ,të cilët presin më shumë dhe janë dashamirët më të mëdhenj në botë.Jeta e mbushur me plot obligime,të cilat një njeri me të ardhura të vogla e ka vështirë me i përthëku të gjitha ,edhe pse janë disa cikërrime të cilat e kanë limitin e vet të caktuar,ndërsa ai pa të ardhura asfare,nuk ka komente as elemente…As një njeri nuk e ka jetën e njëjtë,sëcilit i dallon jeta edhe pse gjindet në rrethin e njejtë shoqnor.Ata të cilët kanë migruar dikund jasht atdheut të tyre nëpër vende të ndryshme të botës,me nastalgji e shprehin mallin e tyre për venlindjen dhe atdheun e dashur,dhe dëshira e tyre është e flaktë që së paku këto festa të fundvitit ti presin në rrethin më të ngushtë familjar aty në Kosovën e pavarur.Mirëpo,ata të cilët gjenden në Kosovë,shumica e tyre dëshirojnë që të largohen diku larg dhe të migrojnë në ndonjë vend ku jeta është më e mirë dhe më e begatshme se në Kosovë,sepse kushtet ekonomike të detyrojnë që ta bëjshë një gjë të tillë.Ky raport argumenton se jeta është e ëmbël dhe duhet për ti shërbyer me sakrifica të mëdha edhe pse shumë herë është e pa mundur.Dikur njerëzit u larguan nga Kosova për shkaqe të tjera të cilat na i ka imponuar okupatori dhe jemi detyruar të migrojmë dikund largë për ti humbë gjurmët,ndërsa sot është diçka tjetër, por edhe kjo i ka arsyet e veta.Nganjëherë migracioni e ka rrolin e vet pozitiv,sepse shumë atdhetarë i kanë shërbyer atdheut të tyre në shumë aspekte atdhetare dhe kombëtare,dhe konceptet e gabuara mbi migracionin duhet të qartësohen dhe të marrin në konsideratë efektet pozitive në kombinim dhe me politikat sociale e ekonomike.Sa është dëmtuar Kosova dhe disa vende të tjera të rajonit,të cilat kanë mbetë jashtë procesit të liberalizimit të vizave,por që është e kushtëzuar nga shumë probleme politike,të mbrendshme dhe të jashtme.Nga politika e mbrendshme është kur në Kosovë ekziston një qeverisje e dobët,e cila e ka dobësuar edhe zhvillimin ekonomik pa të cilin nuk mundet ti qelë sytë qytetari i saj.Ndërsa nga politika e jashtme, janë edhe pesë shtete të Bashkësisë Evropiane të cilat nuk e kanë pranuar shtetin e Kosovës,dhe në këtë mënyrë ky vend mbetët jashtë procesëve integruese.Brukseli iu ka hapur dyert gadi të gjithë qytetarëve të Ballkanit, edhe Serbisë kriminele,e cila ende nuk i ka dorëzuar kriminelët e luftës së Bosnjes dhe Kosovës,burokracia e vizave mbetët vetëm për Shqipërinë ,Bosnjen dhe Kosovën,të cilat vende janë me shumicë myslimane.Por sistemi politik në Kosovë është edhe produkt i shumë zvarritjeve,të cilat popullin e kanë mbyllur dhe nuk funkcionon shkalla e proklamuar e demokracisë pluraliste,të këmbimit të lirë të "mallrave dhe ideve".Populli shqiptar është optimist,dhe gjithëherë është treguar i gatshëm për të zbatuar programet e OKB-së,dhe Bashkësisë Ndërkombëtare,duke patur besimin dhe ata të realizojnë aspiratat e popullit shqiptarë.Prandaj është i gabuar mendimi i atyre vendeve ndërkombëtare që popujt të jenë të lirë dhe të bëhët liberalizimi i vizave,në mënyrë që të zbutet situata e vendeve që kanë gjendje të dobët ekonomike,siq është edhe Kosova,ndërsa ndodh e kundërta,liberalizimi i vizave u bëhët vendeve të cilat deri dje luajtën rrolin fashist në Ballkan,dhe kriminelëve u letësohet më lehtë të lëvizin dhe të mëshihen.Popullsia e Kosovës është sot në shkallën më të lartë të varfërisë afro 45%,ndërsa në varfëri të skajshme afro 15%. Numri i përgjithshëm i punëtorëve të regjistruar si të pa punë në shërbimet publike të punësimit në Kosovë është 338,534 përsona,të cilët janë pothuaj gadi të moshave të reja.Mungesa e vendëve të punës është edhe stagnimi i shumë ndërmarrjeve,dhe mund të jenë faktorë kryesor që ndikojnë në këtë pasqyrë të zymtë të punësimit.Kosava ka edhe shumë stagnime të tjera të sektorëve të ndryeshme ekonomike,me të cilat është sakatuar politika dhe ekonomia e Kosovës.Pa-

suritë e Kosovës iu shitën njerëzve që nuk kishin fare kapacitete profesionale,që pronën e blerë ta shfrytëzoi dhe në të mirën e qytetarëve dhe të zhvillimëve ekonomike të Kosovës,dhe ndodh e kundërta,ku shumica e ndërmarrjeve iu është vu dryri,dhe shumica e tyre nuk funkconuan më kurrë,sepse blerësi apo investitori nuk ka me çka të startoi.Afro 4oo milion euro,të realizuara më herët nga privatizimi,me ato të holla ka bërë lëvërdi qeverija aktuale,dhe as që dihet se ku janë ato të holla,ku as në një bankë të Kosovës nuk janë deponuar,apo në ekonominë e vendit,dhe opinioni fare nuk e dinë se në cilin drejtim janë destinuar,(sipas rapoteve të një deputeteje)në Parlamentin e Kosovës.Gafet në qeverisjen aktuale në shtetin e Kosovës janë të mëdha të cilat nuk kanë të ndalur,sidomos në procesin e privatizimit,dhe në vend që të ndikojë në rritjen e punësimit dhe zhvillimit ekonomik,privatizimi ka prodhuar shumë varfëri dhe papunësi.Mandej korrupsioni është në shkallën ma të lartë në rajon,i cili ka sjellë shumë defekte të mëdha dhe direkte në ekonominë e Kosovës.Korrupcioni është i shumëllojshëm,përveq që më të madhe prodhohet në tendera,është prezent edhe në Korporatën Energjetike të Kosovës,ku janë investuar me qindra miliona euro për të riparuar defekte,dhe vendi nuk ka rrymë as për nevojat minimale të qytetarëve,dhe për këtë arsye kanë ikur shumë investitor të vendit dhe të huaj.Nga kjo kuptojmë se Kosova vazhdon të mbetët pjesë e izoluar dhe për shkak të vendëve të rajonit,të cilët dëshirojnë të investojnë por shteti i Kosovës nuk ua plotëson kushtet për investime.Po ashtu edhe veriu i Kosovës është shëndërruar në një zonë tregtare,ku përditë hynë dhe dalin me qindra maune me mallra të Serbisë ,në pikat doganore 1 dhe 31,pa pague fare doganë në favor të Kosovës.Dhe shumë supermarkete janë në Kosovë të mbushura me mallra dhe produkte nga Serbia të cilat nuk janë fare të kontrolluara çfare preardhje ka malli apo cilësia e tyre.Kosova nuk mundet të shkoi përpara pa bërë ndryshime themelore,për ta nryshuar situatën kaotike në vend,dhe këto ndryshime duhet ti bëjë vetë shteti i Kosovës pa pritur ndonjë ndërhyrje tjetër apo ndërkombëtare.Kosova nuk ka ende kode shtetërore,dhe deri tani nuk ka arritë ti siguroi ato kode ndërkombëtare në shumë sektor ekonomik, nga të cilat,nga paslufta e deri sot ka humbur edhe miliarda euro.Në Kosovë telefonia mobile"vala",e shfrytëzon kodin e Monakos,ajo e IPKO-s,e shfrytëzon kodin e Sllovenisë,dhe telefonija fikse e shfrytëzon kodin e Serbisë,ku shumë prej tyre ka edhe operime ilegale.Përveq kodit telefonik Kosova nuk ka kode të veta edhe në sektorin ekonomik dhe në sektorin e aeropüortit,ku për të gjitha këto sektore,përdorën kode të huaja.Edhe pse pushteti për disa pushtetarë është i ëmbël,ku shumica kanë arritë ti realizojnë ënërrat e tyre duke u pasuruar mbenda një nate,por në këtë mënyrë e kemi krijuar një pushtet të rrezikuar dhe të pa qëndrueshëm.Askush nuk e ka menduar një situatë të tillë pas vitit 1999,ku kemi menduar vetëm ta largojmë prej qafe okupatorin dhe të tjerat do të rregullohen,ndërsa tani ndodh diçka e pa imagjinueshme,ku në forma të ndryeshme dhe shkatërruese po ia sjellim vetëvetës duke e degradu shtetin tonë,për disa përfitime të mjera përsonale,që ka pasoja jo vetëm të kësaj gjenerate por edhe të gjeneratave të ardhshme.Përveq tjerash,në Kosovë ka edhe krime të fshehta që janë bërë pas luftës dhe janë vet duke u zbuluar,të cilat janë shkaktuar në emër të atdhetarizmit të rrejshëm,të cilat pasoja janë evidente edhe sot,duke mos i kursyer edhe ata që ishin në ballë të luftës me armikun e përbashkët,njëherit ishin dhe krahu i djathtë i Presidentit Rugova.Ekziston fakti,kur qytetarët e Kosovës e presin fjalën e drejtësisë dhe njerëzit të cilët janë të inkriminuar të mos kenë edhe poste në qeveri,dëshmon një fakt tjetër,ku qeveria dhe partia në pushtet i kushton më shumë kujdes opinioneve ditore dhe jep vetëm një marketing politik,në vend që ti kontribuoj drejtësisë dhe ligjit,për të cilin ka vërejtëje të mëdha edhe nga Bashkësia Ndërkombëtare,dhe po vazhdon të konsiderohet si njollë e zezë.Ubënë gadi 11vjet pas rrëmbimit nga forcat serbe,vazhdon të mbetët i pa qartë fati edhe i 2mijë kosovarëve ,ndërkohë që familjet e tyre vazhdojnë të kërkojnë intensifikim të përpjekjeve për të bërë trysni Beogradit,të ndriqojnë fatin e të dashurve të tyre si dhe identifikimin e mbetjeve mortore,dhe qeverija ka bërë shumë pak në këto rrethana,e cila qeveri ,jo vetëm nuk ka kapacitete të duhura,por është bërë pengesë e shumë proceseve në përgjithësi,dhe për atë ka një sëri defektesh.Në këtë pikpamje nuk mund të ketë qeverisje efektive Lokale e as Nacionale në një shtet,i cili nuk kontrollon më shumë se 30% të doganave,ku kontrabandat janë të pa shmangshme dhe krimi ekonomik.Prandaj populli kosovarë si çdo popull në botë është i shtrenguar të merr një rrugë dhe të kërkoi një jetë më të mirë,por jo të kaloi nëpër rreziqe sikur ata që kaluan nëpër lumin Tisa në këtë vit që gjetën vdekjen me dhjeta përsona dhe fëmi të vegjël,sepse këtë nuk e meriton.Është koha që ti lëmë pas të kaluarat e dhimbshme por edhe të sotmet e rrezikshme,dhe të hymë në një të ardhme të re në familjen Evropiane,por të funkcionoj shteti ligjor dhe Kosova së shpejti në pranverën e ardhshme të përga-ditët për zgjedhjet e reja nacionale,sepse është koha për ndryshime,në të mirën e vendit dhe qytetarëve të saj.Kjo adresë nuk është e gabuar,por një strategji e argumenteve ligjore dhe morale për çdo qytetar të Kosovës për një jetë më të mirë dhe më të begatshme,duke qenë optimist se me ndryshime të reja do të ndryshon për të mirë edhe jeta e qytetarëve kosovarë.Dhe viti që po ik ,të jetë largë atij që po vjen,prototip.