Kujtimet marrin formė, ndryshojnė tėrė kohės dhe bashkė me to ndryshojnė edhe njerėzit.
Njeriu beson nė vėrtetėsinė dhe pėrhershmėrinė e kujtesės. Gjėrat, tė cilat nuk i vijnė ndėrmend nė mėnyrė tė vetėdijshme, i mban thjesht pėr hapėrdarje ose i ndrydh pėrbrenda.
Zigmund Frojdi
Sigmund Freud (Zigmund Frojd)
Kujtesa interpreton.
Sipas Sigmund Freud'it kujtimet mund tė gjurmohen deri nė formėn e tyre fillestare pėrmes hipnozės ose psikoterapisė. Mirėpo studimet mė tė fundit tregojnė se kujtesa jonė mė tepėr i interpreton gjėrat sesa i pėrcjell me pėrpikmėri ato. Kujtesa rishkruan gjatė tėrės kohės skenarin e jetės sonė, ajo fshin, fut dhe u jep skenave tė shkuara kuptim tė ri. Prandaj nuk duhet t'i besojmė qorrazi kujtesės sonė. E vėrteta mund tė mos ketė qenė ashtu si e besojmė ne.
Intrepretimi
Studiuesi amerikan John Kotre zbuloi se kujtesa jonė i jep rrugės sė jetės sonė njė kuptim tė pėrshkrueshėm. Mirėpo ne jemi tė prirur tė interpretojmė disa rrethana ashtu si na shkon ne pėr shtat. Ne i besojmė kujtesės sonė nė mėnyrė intuitive, sidomos kur bėhet fjalė pėr diēka qė e mbajmė mend shumė mirė. Pėr shembull: nė kujtesė ka mbetur qė yt atė tė ka mėsuar tė ngresh balonėn nė njė kodėr tė qytetit. Por kjo nuk ėshtė e vėrteta. Nė kujtesė, dy gjėra tė ndryshme mund tė kokolepsen me njėra-tjetrėn dhe prej tyre tė dalė njė pėrjetim i vetėm i sajuar. Kujtesa mund tė lėrė mėnjanė edhe gjėrat e kėqia: p.sh. ajo ndrydh pėrbrenda zėnkat e shpeshta pėrballė dashurisė sė parė tė madhe.
Struktura anatomike
Strukturat anatomike tė cilat vendosin mbi kujtesėn dhe harresėn ndodhen thellė nė lobin tėmthor tė njohura si "hippocampus" (hipokampus) dhe "korteksi rinal". Kėto rajone ndodhen shumė pranė njėra-tjetrės. Nėse dėmtohet njėra prej kėtyre dy strukturave atėhere kujtimet nuk mund tė ruhen mė. Pėrgjatė veprimit tė sjelljes "sė vėrtetė" ndėrmend tė gjėrave janė nė veprim rajonet e lobit tėmthor pėrbrenda trurit. Pėrgjatė veprimit tė sjellės "sė rreme" ndėrmend tė gjėrave vihet nė veprim njė rajon pėrbrenda trurit ballor. Kjo dukuri shfaqet gjithnjė kur ėshtė fjala pėr konflikte. Kėshtu truri na sinjalizon qė kujtesa ėshtė duke na mashtruar. Por ne nuk e vėmė re.