KËTODITËSHMËRIA JONË

DOKUMENTI - SI AKT SUBLIMIMI I SAKRIFICËS SHUMËSHEKULLORE TË POPULLIT TË KOSOVËS

Mikel GOJANI

Kthimi në retrospektivë

Këto ditë Kosova dhe populli i saj po përjetojnë çastet më dramatike në rrugëtimin historik. Nga pikëvështrimi ynë, për t'i bërë një vështrim racional këtij realiteti të momentshëm, jemi të obliguar të kthehemi në retrospektivë; duhet përkujtuar sakrificën dhe vuajtjet nëpër të cilat ka rrugëtuar populli i Kosovës për të mbërritur këtu; për të sublimuar gjithë ato përpjekje nëpër kohë dhe histori, pra për të mbërritur në këtë ditë historike për popullin e Kosovës, me ç'rast ky popull po realizon aspiratën shumëshekullore për pavarësi dhe sovranitet.

Dokumenti që hap perspektivën e Kosovës

Jemi dëshmitarë të një realiteti, që i gjithë faktori vendës dhe ndërkombëtar pothuajse është i fokusuar rreth këtoditshmërisë sonë politike, përkatësisht dokumentit më të rëndësishëm që ndonjëherë ka pasur Kosova dhe populli i saj, krejt si sublimim i atyre faktorëve që potencuam më lart. Ky dokument që nga shpalimi i tij, deri me sot, në horizontin politik ka shpalosur shumë vlerësime. Ka pasur të atillë që kanë shprehur një rezervë, që është një vlerësim racional, kur për ta kuptuar në esencë këtë draft, paraqet mjaft momente konfuziteti dhe, me siguri si i tillë është dashur të jetë në këtë kontekst kohor. Mirëpo, prapëseprapë, vlerësuar nga ky kontekst, mendojmë se dokumenti është i pritshëm i cili me siguri se edhe do të hap perspektivë këtij vendi, pra është një busullë më e qartë orientimi se kah do të shkojë Kosova. Me vetë faktin se bëhet i qartë injorimi i sovranitetit serb që e ka pasur mbi Kosovën dhe kërkesa që të shkohet me një rezolutë të re, pra rruga në ç'drejtim duhet të shkohet, që kthen sovranitetin mbi popullin e Kosovës që njëherësh është kërkesë e kamotshme dhe e drejtë legjitime. Aty shihen qartë karakteristikat që duhet t'i ketë një shtet demokratik. Pra, dokumenti hap perspektivën për Kosovën, prandaj kur themi për Kosovën, në mendojmë vetëm për popullin shumicë të saj, por edhe të komuniteteve të tjera që përbëjnë mozaikun e etniteteve. Pra, ky dokument jep argumentin që është dokument kompromisi mes dy qëndrimesh të ndryshme, ku me fjalë të tjera është arritur që të integrojë qëndrimet e të dyja palëve. Këtu kemi një sërë mekanizmash që mbrojnë të drejtat e popullatës pakicë serbe dhe të minoriteteve të tjera, mekanizma që deri me tash nuk janë parë në vende të tjera. Këtu është një dëshmi më autentike se ky shtet është model i ri për të tjerët se si duhet respektuar të drejtat dhe liritë e të gjithëve, si vlerë universale. Pranimi i këtij koncepti është edhe një dëshmi e fuqishme se populli shqiptar, i cili vetë ka qenë i privuar nga këto të drejtat, i di pasojat e mungesës së asaj vlere, prandaj edhe nuk mund t'ua mohojë të tjerëve këtë vlerë. Pranimi në këtë shkallë të kësaj vlere është mjaft domethënëse që argumenton filozofinë racionale që ka ky popull, vlerë kjo e trashëguar edhe nga e kaluara.

Një nga faktet që ka krijuar konfuzionin është mungesa e fjalës "pavarësi", mirëpo edhe përkundër këtij kompromisi që është bërë në këtë kontekst, që nuk është edhe i gabueshëm, kur dihet fakti se dokumenti brenda vetes ngërthen elementet e tërësishme të pavarësisë dhe sovranitetit të Kosovës. Dhe, me siguri këto gjera do të riparohen hap pas hapi dhe ky draft përfundimtar do të ketë përmbajtjen e qartësuar. Ngase mendojmë se ka kaluar kohërat e eksperimenteve. Kjo nuk është vetëm në interes të vetë popullit shqiptar, por edhe të qarqeve të tjera relevante ndërkombëtare. Pra, interes i të gjithëve është që Kosova ta ketë të ardhmen e vet të qartë. Ajo që për Kosovën dhe popullin e saj është më së e rëndësishme është se Kosova do të fitojë të drejtën për subjektivitet ndërkombëtar që të hyjë në marrëdhënie dhe të lidh raporte me të gjitha mekanizmat ndërkombëtar.

Sa (s)ka vend për defetizëm?

Është e vërtetë që këta hapa që i kemi arritur nuk janë edhe gjithë ata hapa që i kemi dëshiruar. Mendojmë se këtë argument çdonjëri prej nesh e ka të qartë. Ne do ta dëshironim ta kemi Kosovën shtet. Kosova të mos ketë kompetenca të rezervuara te faktori ndërkombëtar, pra me fjalë të tjera të jetë shtet i pavarur dhe demokratik, sikurse janë të gjitha shtetet tjera që kanë një traditë. Kjo nuk ndodh për faktin se kontekstet kohore diktojnë këtë realitet. Mirëpo, e rëndësishme është se dokumenti i njeh të gjitha elementet e shtetësisë: e njeh sovranitetin e shtetit të Kosovës, pra këtë sovranitet ia rrëmben elementit që deri me dje ka pasur-Serbisë, ofron ulëse pranë OKB, anëtarësim pranë të gjitha organizmave relevante ndërkombëtare, i jep Kosovës një ushtri sipas kritereve bashkëkohore, pra me kuptimin e plot të fjalës ky dokument i plotëson të gjitha ambiciet tona të cilat i kemi mëtuar shumë herët.

Megjithatë, këtë realitet të sotëm, edhe brenda nesh, dikush në dëshiron ta kuptojë. Për çfarë nuk e kupton dhe nuk dëshiron ta kuptojë është çështje e mistershme. Këtë fakt e argumentojnë edhe reaksionet dhe protestat që u zhvilluan dhe që pas lanë pasoja të dukshme, që do të reflektohen edhe në stagnacionin e proceseve që i kemi pasur përpara. Nga kjo premisë e rrezikshme del argumenti me racional që këtij vendi nuk i duhet dhuna. Çfarëdo akti i dhunës që sot përdoret në Kosovë ajo është dhunti për armiqtë tanë. Kushdo që bëhet ithtar dhe frymëzues i këtyre akteve, me vetëdije, apo pa vetëdije, bëhen shërbyes më të denjë të atyre që punojnë ditë e natë për të keqen e Kosovës; bëhen argatë të atyre që ditë e natë punojnë për rrënimin e gjitha atyre sublimimeve që me sakrifica ka ndërtuar ky popull. Kjo formë nuk është rrugë që zgjidh problemet, ato rrugë duhet t'i zgjedhim me mënyra të tjera. Mendojmë që sikur edhe një herë të na përsëriten ngjarjet e vitit 20004, që simbas disa simptomave disa zhvillime reflektojnë në krijimin e atij realiteti, me siguri që përfundimi do të ishte shumë më i errët për të ardhmen e Kosovës. Këtë edhe nuk e meriton ky popull i molisur pas atij rrugëtimi të trisht me esencat e saja tragjike.