INTERVISTË ME SHKRIMTARIN DHE PUBLICISTIN NGA MIRDITA E SHQIPËRISË, Z. GJON MARKU

ËSHTË FAT I MADH QË VENDI YNË KA NJË KOLOS TË LETRAVE DHE LETËRSISË SI ISMAIL KADARE

Të bisedosh me shkrimtarin e mirënjohur, jo vetem në Mirditë dhe Shqipëri, por që ka bërë emër edhe jashtë kufijve kombëtar, z. Gjon Marku, do të thotë të kesh shumë motivacioni.

Me shkrimtarin Marku, flasim për rrugën e tij jetësore dhe opusin e tij letrar, për tre librat e tij publicistikë rreth Mirditës dhe dy të tjerë me tregime, në ç'pozita gjendet sot letërsia në Shqipëri dhe sa e njeh letërsinë bashkëkohore në Kosovë, sa ka nevojë që komunikimi dhe integrimi shqiptar në fushën e letërsisë dhe të tjera të orcohet, si dhe shumë tema të tjera të rëndësishmë.

"Rrezore": Z. Marku, jeni një shkrimtar dhe publicist mjaft i afirmuar në Mirditë, Shqipëri dhe hapësirat tjera tona. Për të qenë edhe më afër lexuesve e shohim të arsyeshme të na jepni një letërnjoftim tuaj?

Gjon Marku: Kam lindur në Mirditë me 13 qershor 1967. Territori i vetëm në Ballkan që nuk njohu kurrë asnjë lloj pushtimi dhe asimilimi. Arsimin fillor dhe tetëvjeçar kam kryer në shkollën e Gëziq (fshati ku unë kam linduur), në vitet 1973-1981. Arsimi i mesëm: në shkollën e mesme Reps- Mirditë (1982- 1986). Arsimi i lartë: Universiteti Bujqësor i Tiranës, fakulteti i Agronomisë (1986 - 1991).Fakultet i dytë: Universiteti "Luigj Gurakuqi" Shkodrës, dega Bio-Kimi (1992 - 1997). Familja e madhe duket se ka zënë vend herët në memorien e brezave në Mirditë që kur Llesh Ndue Gëziqi (xhaxhai i babait tim) rrëmbeu urdhrin e trimërisë nga Karl Jozefi, apo Ndreu (xhaxhai tjetër i tim eti ishte njëri ndër njerëzit më të afërt të Abat Doçit për 23 vjet e nëntë muaj). Brezi i mëpastajmë sjellë një plejadë intelektualësh mes të të cilëve piktori Ndue Marku (im vëlla), shkrimtarët Salavador Gjeçi, studiuesin Loro Gjeçi, gazetarin Ndue Lazri, inxhinier, mësues deri pedagog në Universitetin e Tiranës (Pjetër Lazri).Unë nuk mund ti përmend të gjithë. Ne jemi tre vëllezër të tre kemi kryer Universitetet në Shqipëri. Vëllai i madh Ndue Marku është piktor. Vëllai i dytë është mësues i matematikës dhe Fizikës ndërsa unë jam i fundit nga fëmijët. E pas meje familja ime e vogël përbëhet edhe nga bashkëshortja ime e cila gjithashtu ka kryer Universitetin e Tiranës dhe punon drejtuese e Bibliotekës së Mirditës dhe dy fëmijët e mi Joana 10-vjeçare dhe Albioni 7- vjeçar.

"Rrezore": Me cilat zhanre letrare ngërthehet opusi juaj letrar?

Gjon Marku; Të gjithë ne duket se e kemi nisur me mediet dhe me poezinë. Që nga viti 1990 kam bashkëpunuar rregullisht me shtypin periodik (gazetat "Alternativa SD", "Koha Jonë", "Mirdita"), dhe në veçanti me ato kulturore të Shkodrës: revistat "Mbas Teje", "Kumbona e së Dielles", "Rrezja Jonë"; në përmbledhjet kulturore-shkencore "Shkodra në shekuj" etj. Në vitet 1991-2004 gazetar në revistën "Mbas Teje" Shkodër. Më 18 qershor 1996 UCIP- me qendër në Gjenevë më pajisi me kartën internacionale të shtypit "Press- Card". Në vitet 1992-1999 gazetar në "Alternativa SD". Kam qenë gazetar në gazetën "Shekulli" në vitet (2000-2001). Po gjatë kësaj periudhe edhe gazetar i "Radios + 2" Janar 2001 e në vazhdim gazetar i gazetës "Mirdita", Anëtar i bordit të botimit. Janar 2002 e në vazhdim redaktor në revistën kulturore "Rrezja Jonë"

Janar 2002- e në vazhdim gazetar pran gazetës "Sot" po ashtu bashkëpunëtor në gazetën "Tema" Por janë edhe shumë shkrime të tjera në revista dhe gazeta të tjera si: Revista "Kuvendi" që botohet në Amerikë gazeta "Lisalba", revista "Koleksionisti". Janë dhjetra shkrimeve publicistike, lajm, kronikë, intervistë, portret, artikuj studimor etj. Një zhanër tjetër i kulturës ka qenë koleksionimi dhe studimi i filatelisë janë shumë shkrime për filatelinë të botuara në gazeta dhe revista brenda dhe jashta vendit. Gjithsesi kanë qënë edhe disa punë të drejtpërdrejta përgjegjësie në organet e shtypit; Anëtar i redaksisë së botimit të revistës kulturore "Mbas Teje" që ne vitin 1992. Anëtar i redaksisë së botimit të revistës kulturore "Rrezja Jonë", Shkodër. Redaktor i saj. Anëtar i bashkimit katolik të publicistëve të rinj, Shkodër (1996- 2004). Anëtar i Bashkimit Katolik të Publicistave Shqiptar, Shkodër Anëtar i bordit botues të gazetës lokale "Mirdita". Anëtar i bordit të TV Mirdita. Gjithnjë mendja fle tek libri ai nuk di të plaket tashmë unë jam autor i librave: "Njeriu që vinte dhe ikte natën", tregime (1999);"Ndërfana", monografi historike (2001); MIRDITA" (intervista) I, mars 2000, publicistikë; "MIRDITA" (intervista) II, nëntor 2002, publicistikë; "MIRDITA" (intervista) III, mars 2004, publicistikë; "Mirdita në vizionin filatelik", studim-album, shqip dhe anglisht (2004);"Varri nën Dardhë", tregime 2005;"Mësuesi në kujtesë Preng Pjetër Filopati" 2005, monografi. Më vjen keq të komentoj veten për këtë pjesë. Nëse librat dhe shkrimet e mia kanë sjellë diçka ju përket të tjerëve të gjykojnë.

"Rrezore": Në tre vëllimet e librave publicistikë të titulluar "Mirdita, brenda kopertinave të tyre keni kapërthyer intervista të shumta të studiuesve të spikatur tanë dhe të jashtëm, sa është pasqyruar rruga historike e kësaj krahine që prek shekujt dhe ç'interes tjetër përmbajnë këta libra?

Gjon Marku: Ideja për të realizuar një libër të tillë me intervista erdhi duke u përvijuar në kohë, me synimin për të vjelë në këtë mënyrë mendimin bashkëkohor për Mirditën, pikërisht kur po bëhen përpjekje për të ridimensionuar vlera të shquara të traditës në të gjitha rrafshet.

Mirdita, me të djeshmen e saj sidomos, me atë çka fsheh brenda thelbit të vet etnokulturor, për pozitën që ka pasur në rrjedhat e historisë dhe kulturës kombëtare shqiptare, është bërë objekt hulumtimi i studiuesve të huaj e të vendit, që prej mesit të shekullit XIX, si Hahn, Hekuard, Galandi, Durham, Nopça, Baldaçi, De Grand, Bue, Margraf, Kasanin, Ivanovna, Desniskaja etj. Studiuesi A. Bue, që i eksploroi viset shqiptare e ballkanike më 1836, 1837,1839, thekson se: "Mirdita është krahina më e madhe e më e lirë shqiptare e që asnjëherë nuk i ka paguar taksa administratës osmane". E. Spenser (1850) shkruan: " Është mirë të vizitosh tributë indipendente të Mirditës në fortifikatat e tyre malore, ku këmba e osmanëve kurrë nuk ka mundur të shkelë. Aty vërejmë institucionet fetare që ekzistonin që nga koha e Skëndërbeut e që janë të ngjashme me ato që gjendeshin në Skotlandën e kohës së mesme " (Travels in European Turkey in 1859, vëll., London 1851, v.II , f .108. J G von Hahn (1853) e bën të qartë se: " "Në veri të Shqipërisë jeton klani luftarak i mirditasve në një kompaktësi të çuditshme ". A. Mur (1908) duke shkruar me shumë dashamirësi për këtë krahinë shton: " Mirdita është një botë aq e çuditshme në Evropë saqë meriton të studiohet me kujdes… ; është krejt indipendente dhe e ka mbajtur këtë mëvetësi shekuj me rrahë. Po të më dëgjohej fjala, me gëzim do të flisja mirë për këta bij të Shqipes ". Ndërkohë në shekullin XX janë të shumtë autorët vendas, që kanë gjurmuar e botuar materiale të larmishme të karakterit gjuhësor, folklorik, etnografik, të së drejtës dokesore, përfshi dhe zbulimet e shumta arkeologjike. Cilësuar ndonjëherë si "… ma e zgjedhuna pjesë e Shqipnis " , siç shkruhej në shtypin i viteve 30. Janë nga më të vlefshmet krahasimet, përcaktimet dhe thëniet për Mirditën dhe mirditasit nga koha në kohë e nga njerëz të shquar. Kjo trevë, që e mbrujti qëndresën ndër shekuj, afro njëqind vjet më parë, nga rilindasi Risto Siliqi është thirrur: "Trimëresh e dheut / I Arbënis fis i kryekreut, apo nga historiani i njohur Zef Mirdita si "shtyllë e katolicizmit dhe mbrojtëse të identitetit kombëtar". Treva e brengave dhe dramave të mëdha njerëzore, e fateve të hidhura, përgjakjeve, trilleve por asnjëherë e dilemave tronditëse për tjetërsim të Trojeve, vetëqenësisë, Kanunit, Fesë Katolike. Mirdita është emri i krahinës më të madhe në Shqipëri, për të cilën flitet e shkruhet me respekt nga dijetarë e diplomatë, udhëpërshkrues e politikanë. Kjo trevë e cila pa frikë mund të quhet kreshtë e krenarisë kombëtare. Trevë ku gjendet një histori më vete, një mënyrë e të jetuarit ndryshe, ku gjenden kode dhe zakone të papërsëritshme. Trualli për të cilin, siç pohon Dr. Aurel Plasari, "Në historinë e Shqipërisë, me Fuqitë e Mëdha perëndimore, kemi periudha të tëra ku emri Mirditë është shumë më i përmendur se emri Shqipëri" . Trualli i njohuri si "kështjella ku ka gjetur strehë katolicizmi". Urëlidhja e shqiptarëve me Evropën dhe botën e qytetëruar. Por dihet se ka pasur dhe kufizime në trajtimin e mjaft aspekteve të historisë, dhe qëndrime zyrtare përjashtuese kur ka qenë fjala për Kapedanët, klerin katolik të Mirditës etj. Në këtë këndvështrim është i mirëpritur mendimi i sotëm i studiuesve, shkrimtarëve, publicistëve, klerikëve, inteligjencës në tërësi lidhur me të vërtetat shkencore që kanë të bëjnë me një trevë, personalitetet e saj, proceset që kanë ndodhur, dukuritë që janë vërejtur, qëndrimet që janë mbajtur, lëvizjet dhe nismat që janë ndërmarrë. Kuptohet që një punë të tillë e kryejnë konferencat dhe simpoziumet shkencore, veprimtaritë jubilare, botimet e posaçme, debatet dhe konsultat me specialistë dhe më tej institucionet akademike. Një libër i konceptuar me një varg intervistash ndihmon ndjeshëm në këtë debat, për vetë natyrën e lirë të tij, ku është dhe mundësia e dhënies së mendimeve jo të njëjta apo polemike. Siç shihet, botimi nuk ka aspak për synim ndonjë glorifikim të këtyre apo atyre tipareve apo virtyteve të mirditasve, që i kanë manifestuar ashtu si mbarë shqiptarët e viseve të tjera, por gjithsesi për të nxjerrë në evidencë ato binare që e kanë mbajtur në këmbë ekzistencën e banorëve të paepur të Krahinës, kur ajo kërcënohej nga pushtimi dhe asimilimi kulturor. Ndër synimet e botimit ka qenë që në fillesë përfshirja në këtë bashkëbisedim dhe e disa figurave jo pak të njohura të huajsh që kanë kontribuar në Mirditë a për Mirditën përmes misioneve të tyre humanitare, diplomatike etj, në dhjetëvjeçarin e fundit. Një prani e tillë të intervistuarish ka pasur për qëllim rrokjen nga këndvështrime të ndryshme p.sh:

Nga studiues të njohur që e kanë parë Mirditën në rrafshin e vlerave kombëtare. Nga studiues apo krijues vendës, që janë marrë në mënyrë të posaçme me Mirditën. Nga klerikë të lartë bashkëkohës, që kanë kontribuar në ringjalljen e besimit katolik dhe në çështjen e kulturës. Nga të huaj që i shohin zhvillimet nga "jashtë". Por mund të ishin dhe mjaft të tjerë, që mund të vijnë në një edicion të katërt të këtij botimi, çka dhe është e planifikuar. Një libër i tillë nuk ka pasur për qëllim vetëm të evidentojë vlerat e së kaluarës thjeshtë si stoli, por për çështje madhore të ngjallë dhe debatin shkencor intelektual, dhe mbi të gjitha t'i shërbejë së tashmes. Mirdita është në një fazë të re të zhvillimit të saj, në fillimet e mijëvjeçarit të tretë, ka rrugë për të bërë drejt progresit, dhe çdo ide lipset t'i shërbejë projektimit të së nesërmes së saj. Aq më mirë nëse lexuesi i ri në mënyrë të veçantë, nxënësit dhe studentët, mësojnë dhe përmes zërit të këtyre individëve të njohur se ç'ka qenë e ç'duhet të jetë vendi i tyre. Gjithnjë, aq sa mund të bëjë në këtë sens një botim i tillë.

"Rrezore": Ju keni shkruar edhe dy libra me tregime, "Njeriu që vinte dhe ikte natën (1999) dhe "Varri nën dardhë" (2005), ç'tematikë ngërtheni në këta libra tuaj?

Gjon Marku: Proza duket se ka qenë njëri nga shqetësimet e mija krijuese, që dalëngadalë mund të shndërrohet dhe në një mundim të tillë. Duket se kulti i burrave të dheut më ka intriguar dhe është rritur brenda meje bashkë me personalitetin tim. Ata janë bartës të virtytit dhe mendësisë shqiptare, ku vazhdimisht është e pranishme drama jetësore e shpesh dhe tragjedia. Ngjan se gjithnjë pas asaj jete në zgrip shqiptarët të ngërthyer nga drama të mëdha jetën e kanë "si në legjendë" si i gjalli me të vdekurin, Duket se ndjehet krenaria e lavdisë së historisë dhe dëshmitë e hershme autentike të Ndërfanës vendlindjes time. Gjithnjë më ka ngacmuar jeta studentore duket se unë atë periudhë e kam për zemër ndoshta edhe pse është periudhë e energjive të mëdha. Sidoqoftë mendoj se silueta personazhesh, që dhe pse u përkasin kohëve të ndryshme, të ngjajnë si njerëzit e një rruge, prifti Dom Pali, studenti Fredi, Mentori e Alma (gjithashtu studentë), malësorët e hershëm Deda i kullës së Shëngjergjit dhe Preçi i kullës së Markaprenajve, Martini i një drame familjare, xha Ceni i "gjyqit të qenit", mësuesja e biologjisë, tregtari i qumështit etj. Pikaset e përditshmëria e njeriut të sotëm dhe nga rava e historisë së trevave veriore. Njeriu e ka të vështirë të gjykojë dhe flasë për krijimtarinë e tij në fund të fundit është pjesë e dalë prej shpirtit është si fëmija që deri sa nuk ka lindur mezi pret ta prekësh, ta shohësh por ndryshimi ndodh me krijimtarinë e sidomos tregimet te cila tash nuk më përkasin më vetëm mua ato janë para te tjerëve, para gjykimit të tyre.

"Rrezore": Në ç'pozita ekziston sot letërsia shqiptare në Shqipëri?

Gjon Marku: Jemi dëshmitar dhe bashkëkohës të një periudhe të lavdishme në rrafshin ndërkombëtar. Është fat që vendi ynë ka një kolos të letrave dhe letërsisë si Ismail Kadare. Por ky kolos i madh i letrave nuk është i vetëm sot letërsia shqipe sa herë do të përmendë emrin e Kadaresë nuk mund të lërë pa përmendur edhe emrin e Agollit. Më tej me mjaft dinjitet sot ballafaqohet emri i Fatos Kongolit etj, por nëse gjigantët e letrave shqipe vijojnë të rrisin lavdin dhe emrin e tyre e bashkë me to emrin e vendit tonë ne nuk mund të heshtim përballe shkrimanëve e shpesh shkarrashkruesve që rendin të shkruajn një libër deri për gruan apo për familjen edhe pse këto të fundit janë fare të zakonshëm e librat pa asnjë pikë arti në to. Sot vlera po botohen edhe larg metropoleve por ka një problem të madh është e vështirë të pikasësh në mes të morisë së pafundme të botimeve vlerat e vërteta. Aq më tepër kur mungon një mënyrë e organizuar e shpërndarjes së librit. Sidoqoftë vlerat nuk rrinë pa u evidentuar. Në vitet tridhjetë të shekullit të kaluar nuk ka pasur pak botime sidoqoftë Mjeda, Migjeni, Fishta, Poradeci etj mbetën gjatë, të tjerë janë harruar ashtu do të ndodh dhe nesër me librat e sotëm. Shpesh shfrytëzohen mediet për të madhështuar kot një libër pa vlerë që shpejt shuhen si flakë kashte.

"Rrezore": Sa e njihni letërsinë bashkëkohore në Kosovë dhe çfarë përshtypjesh keni për vlerat e saj?

Gjon Marku: Letërsinë në Kosovë jam munduar të ndjek që herët. Unë e kam njohur veprën e Azem Shkrelit, apo Rexhep Qoses, Ibrahim Rugovës apo Ali Podrimjes etj etj pa i përmendur një për një. Sidoqoftë tash mendoj se njoh letërsinë e këtyre anëve shumë më tepër. Biblioteka ime personale ka shumë botime nga Kosova nga vende të ndryshme si: Klina, Gjakova, Peja, Gjilani, Prishtina. Pa mohuar pjesën më të madhe të botimeve akademike pra Akademisë së Shkencave apo instituteve: albanologjike, të historisë etj gjithsesi nuk mund të pretendoj se e njoh qind për qind. Do të veçoj diçka nga Klina dhe Gjakova ku unë tash duket se kam miq të shumtë të letrave. Kam ndjekur dhe lexuar librat e Ali Berishës, Vilson Culajt, Pjetër Gecit, Engjëll Berishës, Halil Haxhosajt, Prend Buzhalës mendoj se janë plot botë dhe jetë. Kërkoj të falur i nderuar Mikel por unë tash kam në dorë librin tuaj "Traditë dhe bashkëkohësi" për të cilin s'mund të lë pa thënë fjalë pozitive dhe vlerësime për të. Së shpejti unë do të jap mendimet e mija për të në shtyp. Shumë prej librave të kosovarëve i kam përcjellë në shtyp pikërisht se kam pasur mendim pozitiv për to. Besoj shumë se tash ka një tendencë dhe një orientim të madh. Është e qartë se ne nuk mund të matemi me kombet e tjera me asgjë tjetër veçqë më kulturë. Rrënjët tona të hershme na bëjnë të ndjehemi krenar me identitetin tonë biles dhe me atë që i kemi dhënë kulturës në tërësi nuk mund të ndjehemi inferior përkundrazi.

"Rrezore": A jeni të mendimit që nevoja e integrimeve edhe në art, edhe në kulturë e letërsi dhe në shumë fusha të tjera vitale të jetës nevoja e integrimeve edhe më të dendura ndërshqiptare është e nevojshme?

Gjon Marku: Mendoj se keni shumë të drejtë. Ne të gjithë e njohim Mirush Kabashin apo Inva Mulën, Kadaren, Agollin, Qosen etj. Por njohim pak dhe jo plotësisht letërsinë që vjen nga Gjirokastra apo Vlora, nga Gjilani apo Mitrovica Për t'u ballafaquar me librin e Pjetër Gecit duhet të gjendesh së paku një moment në Gjakovë. Apo të dikujt tjetër në Klina etj Jo të gjithë e kanë mundësinë e lëvizjes. Në të shumtën e rasteve shkrimtarët dhe artistët jetojnë me vështirësi. Në Shqipëri Ministri i Kulturës i vë një kyq që nuk e mban as kali, derës së "Lidhjes së shkrimtarëve dhe artistëve" dhe e quan këtë lidhje si rudiment edhe pse ajo ishte i vetmi vend ku mund të takoheshin me njeri tjetrin shkrimtarët dhe artistët. Fshin me një urdhër një traditë disa vjeçare. Ndalon botimin e të vetmit organ të mirëfilltë të shkrimtarëve pra gazetën "Drita". Duket se ky ministër ka frikë nga njerëzit e letrave. Nga ana tjetër fondi për përkthimet e veprave albanologjike është qesharak. Drejtues të shtetit shqiptar shpesh kanë folur për shkrirje të Akademisë së Shkencave të gjitha këto mendoj se janë nonsense dhe nuk i shërbejnë të mirës sonë në fushën e kulturës. Suporti politik bën që shpesh nëpër takime ndërkombëtare venë jo vlera po gjysmë të tilla ose jo vlera në një kohë që artit të vërtet i mungon mbështetja. Pak publikohen dhe bëhet për njohjen e artistëve dhe shkrimtarëve shqiptar që jetojnë jashtë. Brezi i 20-30 vjetarëve se din se kush është piktori Ibrahim Kodra apo muzikanti Tedi Papavrami etj. Duket se akoma mungon një politikë e mirëfilltë shqiptare për librin, kulturën, artet apo muzetë ndryshe s'ka si të ndodh që shumë prej tyre shkatërrohen apo digjen.

"Rrezore": Ky fakt mbështetjen e ka te argumenti se ndër problemet themelore të letërsisë sonë është njohja brenda vetes. Domethënë se letërsia jonë akoma zhvillohet kryesisht brenda kornizave të rajonizimit, përkatësisht brenda kufijve tanë shtetëror dhe se akoma nuk e kemi arritur integrimin e merituar dhe të plotë, sa qëndron ky konstatim?

Gjon Marku: Nuk ndodh krejt kështu. Sa herë kemi dëgjuar diplomat që pasi deklarojnë se nuk e kanë njohur Shqipërinë thonë se ballafaqimi i parë me këtë vend ka qenë vepra e Kadaresë. Kjo tregon se sa vlerë ka ballafaqimi në këto drejtime. Ndërgjegjja e kombit ka arkivuar memorien e saj e cila i ka paraprirë gjithçkaje. Pa një ndërgjegje të tillë nuk dihet çdo të ishim. Por kjo nuk mjafton, unë pak më sipër përmenda letërsinë që bëhet në Vlorë, Sarandë, Korçë apo Gjilan e Mitrovicë. Duhen gjetur rrugë për të thyer kornizat e rajonizimeve. Ajo letërsi nuk behet për ato treva. Pale pastaj që shumë vepra me vlerë rrinë për shumë kohë në hije. Shumë më tepër duhet bërë që letërsia jonë gojore dhe e shkruar, traditat tona dhe zakonet tona të papërsëritshme të njihen. Shpesh këto tradita kanë befasuar akademi. Studiohet e drejta romake bie fjala në universitetet tona apo e drejta bizantine. Në një kohë që romakët ndjehen krenar për të drejtën e tyre romake. Shpesh në mediet tona villte vrer dhe denigrohet e drejta jonë zakonore e sanksionuar në "kushtetutën " Kanun Pse duhet që një gjerman të na thotë ne se Kanuni është një vepër e madhe historike. Nuk duhet që të tjerët të pikasin dhe befasohen me vlerat tona të hershme apo të vona dhe ne shpesh ti denigrojmë ato. Përkundrazi ne duhet që me to të ballafaqohemi me dinjitet. Bile të bëjmë të pamundurën që ato të njihen dhe evidentohen. Shtetet fqinje investojnë milionat për të evidentuar vlerat e tyre. Akademia e Shkencave te Serbisë për vite me radhë ka mbushur libraritë me gjithfarë botimesh që ti mbushë mendjen botës se Kosova është Serbi.

"Rrezore": Para se t'ju falënderojmë për intervistën, më lejoni t'ju pyesim për preokupimet tuaja momentale: çka do t'u dhuroni së shpejti lexuesve?

Gjon Marku: Besoj që së pari do të jetë Ndërfana e ripunuar dhe me mjaft materiale të reja arkivore. Është libër që unë e kam mbajtur gjatë në tavolinën time të punës. Po përfundoj një tjetër libër me tregime. Ashtu si janë shumë mendime për libra të autorëve të ndryshëm në Shqipëri dhe Kosovë të cilat mendoj ti përmbledh në një libër por dihet se ka një barrierë të madhe ashtu si edhe për ju, mundësitë financiare. Këto mendoj se janë projektet e shpejta. Më pastaj është herët të flitet për të tjera gjëra. Por gjithnjë mendoj se jo shumë larg do të jetë një libër me shënime nga Kosova e viteve të fundit.

Intervistoi: Mikel Gojani